Botaş’ın Rusya’nın gaz devi Gazprom’la anlaşmasını sona erdirme kararı doğalgaz ithalatı yapan özel sektör şirketlerine yaradı.

İSTANBUL- BOTAŞ’ın yılda 6 milyar metreküplük alım yaptığı Batı Hattı’ndaki gazı bundan sonra doğalgaz ithalatçısı şirketler Türkiye’ye getirecek.

Bakanlığın anlaşmayı yenilemeyeceğini açıklamasının ardından Rus gaz devi Gazprom’un Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Aleksandr Medevedev de, Türkiye’ye gazın özel şirketler aracılığıyla verilebileceğini söyledi. 

Botaş’ın anlaşmayı yenilememe kararının ardından gözler doğalgaz ithalatçısı şirketlere çevirdi.

Özellikle Gazporm’un yüzde 40 oranında ortak olduğu Ali Şen ve oğlu Metin Şen’e ait Bosphorus Gaz ve Gazprom’la stratejik işbirliği içinde olan Aksa’nın Rusya’nın Batı Hattı’nda anlaşma yapacağı potansiyel şirketler gözüyle bakılıyor.

GAZPROM BOTAŞ’A NEDEN İNDİRİM YAPMADI

TMMOB Makine Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı ve Dünya Enerji Konseyi Türkiye Milli Komitesi Kurulu Üyesi Oğuz Türkyılmaz, BOTAŞ’ın sürecin başından bu yana anlaşmayı yenilememeyi ve özel sektör şirketlerini pazara dahil etmeyi planladığını belirterek, doğalgaz ithalatçısı şirketlerinde Botaş’ın bu kararını başından bu yana bildiklerini ve Gazprom’la önceden indirim sözü aldıklarını savundu.

Gazeteport’a yaptığı değerlendirmede Türkyılmaz, 6 milyar metreküplük Batı Hattı doğalgaz alımında Gazpromla ortaklığı ve stratejik işbirliği olan bu iki şirketin öne çıktığının altını çizerek şunları söyledi: “BOTAŞ’ın anlaşmayı yenilemeyeceği zaten EPDK’nın 4646 sayılı maddesinde yeralıyor. Ancak bugüne kadar BOTAŞ’ın anlaşmayı yenileyebileceğine yönelik bir beklenti oluşturuldu. BOTAŞ’ın anlaşmayı yenilemeyeceğini bilen Gazprom’a yakın şirketlerde alım ve fiyat indirimi konusunda Gazprom’la masaya oturmuş oldular. Gazprom Türkiye’nin kararının hemen ardından Türk şirketlerine gaz satmaya hazır olduklarını açıkladı. Bu da BOTAŞ’ın ve Gazprom’un bu konuda ortak bir kararı şeklinde yorumlanabilir”

Türkyılmaz, “Özel şirketlerin BOTAŞ’tan daha ucuza gaz alacağıni iddia ediliyor.Özel sektör şirketlerine uygulanan fiyat indiriminin neden BOTAŞ’a uygulanmadığını ve anlaşmanın yenilenmediği de kamuoyuna açıklanmalı ” şeklinde konuştu.

Bakanlığın Botaş’ın Gazprom’la süresi 31 Aralık 2011 tarihinde bitecek 6 milyar metreküplük doğalgaz alımını Türkiye’nin istediği indirimi kabul etmemesi nedeniyle anlaşmayı yenilemeyeceğini açıklaması özel sektör şirketleri olumlu karşılandı.

“ORTAKLIK AVANTAJINI KULLANACAĞIZ”

Gazprom’un yüzde 40 ortak olduğu Bosphorus Gaz’ın CEO’su ve Petform Yönetim Kurulu Başkanı Metin Şen de Gazeteport’a yaptığı açıklamada, kararın sektör şirketleri tarafından beklenen bir karar olduğunu belirterek, özel sektör şirketlerinin şu anda yüzde 15 olan payının Batı Hattı gaz alımının özel şirketlere devredilmesi ile birlikte yüzde 30’a çıkacağını söyledi.

Rus gaz devi Gazprom’la ortak olmanın kendilerini diğer şirketlerden daha avantajlı duruma getireceğini ve bu avantajı kullanacaklarını vurgulayan Metin Şen, “Sektördeki diğer ithalatçı firmalarla aynı durumdayız. Gazprom en iyi anlaşmayı sunan şirketle çalışmak isteyecektir. Ancak, ortaklığı olan şirketlere daha yakın duracaktık. Bizde bu avantajımızı kullanacağız” dedi.

“GEÇEN YIL ZARAR ETTİK”

Doğalgazda referans fiyatın hala BOTAŞ tarafından belirlendiğini ve gerçek bir doğalgaz piyasası oluşana kadar 3- 4 yıl daha bunu böyle devam edeceği değerlendirmesinde bulunan Şen, sektörün kendi fiyatını belirleyememesi nedeniyle doğalgaz ithalatçılarının geçtğimiz yıl çok büyük zararlar ettiklerini söyledi ve şöyle konuştu: “Maliyetlerin fiyatlara yansıtılamaması nedeniyle geçen yıl çok büyük zararlar yazdık. BOTAŞ doğalgaz fiyatını belirlediği sürece ithalatçı şirketlerin fşiyat tutturması çok zor. Doğalgaz kendi piyasasını oluşturup fiyat belirlemey başlayana kadar da bu risk devam edecek.”

Bosphorus Gaz’ın yılda 75 milyon metreküplük ithalat yaptığını dile getiren Metin Şen, orta ve uzun vadede ithalattaki paylarını arttırmak istediklerini belirtti ancak miktarın ne kadar olacağı ile ilgili bir açıklama yapmadı.

“ZAM MALİYETLERE YANSIMADI YENİ ZAMLAR GELEBİLİR”

Doğalgaza yapılan yüzde 14’lük zammın maliyetlere yansımadığını da değinen Metin Şen, önümüzdeki günlerde doğalgaza yeni zamlar gelebileceğine de işaret etti.

 AKSA GAZPROM’LA STRATEJİK ORTAK

2009 yılında Gazprom’la işbirliği anlaşması imzalayan Aksa Doğalgaz, önümüzdeki yıl Rusya’dan doğrudan doğalgaz ithalatına başlayacak.

BOTAŞ’la Gazprom arasındaki yıllık 6 milyar metreküplük anlaşmanın bitmesi ile birlikte Rusya’dan doğrudan ithalata başlayacak Aksa, Gazprom’la bir çok alanda işbirliği planlıyor. Ankara ve İstanbul doğalgaz dağıtım ihalelerine Gazprom’la birlikte girecek olan Aksa, aynı zamanda Rus şirketle ortak sıvılaştırılmış doğalgaz santrali kurmayı da hedefliyor.

KİM NE KADAR DOĞALGAZ İTHAL EDİYOR

Şu anda BOTAŞ’la birlikte 6 şirket doğalgaz ithalatı yapıyor. Enerco (2,5 milyar metreküp), Bosphorus Gaz (750 milyon metreküp), Avrasya Gaz (500 milyon metreküp) ve Shell Gaz (250 milyon metreküp) doğalgaz ithalatı yapıyor. Ege Gaz ise sektörde sıvılaştırılmış doğalgaz ithalatı yapan tek şirket.

Kaynak : HATİCE NAZLI AYDOĞAN – GAZETEPORT