Anayasa maratonunda sıra 2. turda. Genel Kurul bugün saat 12.00’de toplandı. İkinci turda sadece maddelere verilen önergeler görüşülüyor ve gizli oylamaya geçiliyor. AK Parti hem fire vermemek hem de bağımsızlar ile BDP’nin desteğini almak için uğraşacak, muhalefet ise direnişini sürdürecek.

Genel Kurulda gündeme ilişkin konuların ardından Anayasa değişikliği teklifi üzerindeki 2. tur görüşmelere geçildi.

1. madde

Anayasa değişikliği teklifinin 1. maddesi 75 ret oyuna karşı 332 oyla kabul edildi. Genel Kurulda gizli oylamaya 408 milletvekili katıldı. Oylamada 332 kabul, 75 ret oyu kullanıldı; 1 milletvekili de çekimser kaldı.

Teklifin, Anayasanın 10. maddesinde değişiklik yapan 1. maddesine göre, kadın-erkek eşitliği konusunda alınacak tedbirler, Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacak. Çocuklar, yaşlılar ve özürlülerle, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacak.

Birinci turda, bu maddenin gizli oylamasına 407 milletvekili katılmış; oylamada 336 kabul, 70 ret oyu kullanılmış ve 1 oy da geçersiz sayılmıştı.

2. madde

Anayasa değişikliğinin 2. turunda, teklifin 2. maddesi 72 ret oyuna karşı 334 oyla kabul edildi.

Genel Kurulda gizli oylamaya 408 milletvekili katıldı. Oylamada 334 kabul, 72 ret oyu kullanıldı; 2 milletvekili de çekimser kaldı.

Bu düzenlemeyle, Anayasanın “Özel Hayatın Gizliliği” başlıklı 20. maddesine, “Herkes kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir” hükmü ekleniyor.

Birinci turda, 2. maddenin gizli oylamasına 405 milletvekili katılmış; oylamada 337 kabul, 68 ret oyu kullanılmıştı.

3. madde

Anayasa değişikliği teklifinin 3. maddesi 71 ret oyuna karşı 335 oyla kabul edildi.

Genel Kurulda gizli oylamaya 407 milletvekili katıldı. Oylamada 335 kabul, 71 ret oyu kullanıldı; 1 oy da boş çıktı.

Madde, Anayasanın “Seyahat Hürriyeti” başlıklı 23. maddesinde değişiklik yapılıyor. Buna göre, “vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hakim kararına bağlı olarak sınırlanabilecek.”

Birinci turda, 3. maddenin gizli oylamasına 408 milletvekili katılmış; oylamada 337 kabul, 71 ret oyu kullanılmıştı. TBMM Başkanı Mehmet Ali Şahin, gizli oylama sonuçlarının açıklanmasından sonra birleşime 40 dakika ara verdi.

4. madde

Anayasa değişikliğinin 2. turunda, teklifin 4. maddesi 69 ret oyuna karşı 338 oyla kabul edildi. Genel Kurulda gizli oylamaya 408 milletvekili katıldı. Oylamada 338 kabul, 69 ret oyu kullanıldı; 1 oy da boş çıktı.

Teklifin 4. maddesiyle, Anayasanın “Ailenin Korunması” başlıklı 41. maddesinde değişiklik yapıyor. Başlığı, “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları” şeklinde değiştirilen maddeye çocukların korunması konusunda hüküm ekleniyor.

Maddeye eklenen hüküm şöyle: “Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça ana ve babası ile kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir. Devlet, her türlü istismara karşı, çocukları koruyucu tedbirleri alır.”

Birinci turda, 4. maddenin gizli oylamasına 408 milletvekili katılmış; oylamada 336 kabul, 69 ret oyu kullanılmış; 2 milletvekili çekimser kalmış ve 1 oy da geçersiz sayılmıştı.

5. madde

TBMM Genel Kurulunda, Anayasa değişikliğine ilişkin 2. turda, teklifin 5. maddesi üzerindeki görüşmelere başlandı.

Teklifin 5. maddesiyle, Anayasanın “Sendika Kurma Hakkı” başlıklı 51. maddesinde değişiklik yapılıyor. Böylece, bir kişinin aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olmasının yolu açılıyor.

Oylamadan notlar

Gizli oylamaya CHP, BDP ve DSP’li milletvekilleri ilk turda olduğu gibi katılmadı. BDP milletvekilleri oylama sırasında Genel Kurul dışına çıktı. Oylama sırasında bazı milletvekilleri oy pusula ve zarflarının dağıtıldığı Bakanlar Kurulu ve Komisyon sıralarının arkasında gruplaştı. TBMM Başkanı Mehmet Ali Şahin, bu milletvekillerinden yerlerine oturmalarını istedi, idare amirlerini göreve çağırdı.

TBMM İdare Amiri ve CHP Çanakkale Milletvekili Ahmet Küçük, oylama boyunca Bakanlar Kurulu sıralarından pusula ve zarf dağıtan katip üyeler ve görevlilerin arkasında ayakta durdu. Bazı milletvekillerinin ise BDP sıralarına oturarak, komisyon sıralarından pusula ve zarf dağıtan katip ve görevlilerinin işlemlerini gözlemledikleri görüldü.

AK Parti Grup Başkanvekili Nurettin Canikli’nin bu milletvekillerinden CHP İzmir Milletvekili Canan Arıtman’ın cep telefonuyla fotoğraf çektiğini belirtmesi üzerine, TBMM Başkanı Şahin, ‘Ben de gözlemliyorum. Belki hatıra olsun diye çekiyordur” dedi.

Oylama sırasında CHP Genel Başkanı Deniz Baykal ile MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de Genel Kurulda bulundu. Bahçeli, oyunu kullandıktan sonra Genel Kurul salonundan çıkarken, Baykal, milletvekilleri ile sohbet etti. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise sırasının gelmesine kısa süre kala Genel Kurula geldi, oyunu kullandıktan sonra ise ayrıldı.

İlk turda oylamalara katılmayan Rize Bağımsız Milletvekili Mesut Yılmaz da oy kullandı. Katip üyeler oylama için milletvekillerinin adlarını ilk turda olduğundan daha uzun aralıklarla anons etti.

Daha sonra Teklifin 2. maddesi üzerindeki görüşmelere geçildi.

Maddeyle, Anayasanın “Özel Hayatın Gizliliği” başlıklı 20. maddesine, “Herkes kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir” hükmü ekleniyor.

2. tur takvimi

Anayasa değişikliği teklifinin 2. tur görüşmelerinde maddeler üzerinde konuşma olmayacak. Ancak, maddeler üzerinde verilen değişiklik önergeleriyle ilgili konuşma yapılabilecek. İkinci turda, maddelerin yanı sıra teklifin tümüyle birlikte 31 gizli oylama yapılacak.

Teklifin kabulü, bu turda yapılacak oylamalarda, Meclisin üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu (330) ile mümkün olacak. 330 ile 367 oy aralığında Meclis’ten geçecek maddelere ise referandum yolu görünecek.

Paketin en tartışmalı maddeleri yargı ve parti kapatma ile ilgili düzenlemeler. 1. turda Anayasa Mahkemesi’nin yapısını düzenleyen madde sınırda geçti. 331 kabul oyu çıktı. En az oy alan madde de bu oldu.

Parti kapatmaya Meclis izni şartı getiren madde BDP’nin sembolik desteği ile 337 oy aldı. HSYK’nın yapısında değişiklik öngören madde ile 12 Eylül darbecilerine yargı yolunu açan madde ise 336 oy aldı.

AK Parti 2. turda yine fire vermemek için grubunu sağlam tutmaya çalışacak. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan görüşmelerin hemen öncesinde parti grubuna seslenecek.

Muhalefet ise tıpkı 1. turda olduğu gibi 2. turda da direnişini sürdürecek. CHP yine oylamalara katılmamayı planlıyor. CHP’nin tek planladığı da bu değil. 2. turun hemen ardından zaman kaybetmeksizin paketi Anayasa Mahkemesi’ne götürmek bir başka plan. Bunun için gereken 110 imzanın hesabı yapılıyor. MHP imza vermeyeceğini açıkladı. 97 milletvekili bulunan CHP’nin imza için 13 eksiği var. CHP bu durumda bağımsız milletvekillerine yönelecek. Bağımsızlar AK Parti için de kritik öneme sahip. Maddelerin 330 oyun altına düşmemesi için.

BDP ile de dirsek temasının sürdüğü iddiaları var. Taraf gazetesine konuşan Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek, “Pazarlık yok” dese de Anayasa değişikliğinin ardından Siyasi Partiler Kanunu’nda düzenlemeye gidilebileceğinin mesajını verdi. BDP’ye seçim barajı dışındaki talepleri için göz kırptı.

Anayasa teklifinin 2. tur görüşmelerinin 9 Mayıs Pazar günü bitmesi planlanıyor.

Usul tartışması açıldı

Anayasa değişikliğine ilişkin 2. tur görüşmeleri başlamadan önce MHP Grup Başkanvekili Oktay Vural’ın isteği üzerine, TBMM Başkanı Şahin usul tartışması açtı.

Vural, Şahin’in, yaptığı görev dağılımında bugün ve bu haftaki oturumları yönetecek Meclis başkanvekillerini belirlediğini ifade ederek, “Sizin şimdi burada bulunmanız, doğrudan doğruya oy hesabıyla buraya oturduğunuzu ortaya koyar. Bu da gizli oylamada taraf olduğunuzu ifade eder. Bu eylemli bir şekilde görüş ifade etmektir” dedi.

Vural, oy kullanılırken milletvekillerinin ada göre çağrılmasını, birikme oluşmamasını, zarf açılmasının tek kişi tarafından yapılmasını, oy sayımının kürsüde yapılmamasını, idare amirlerinin oylamaya hiçbir şekilde müdahil olmamasını ve zarf açılma yeriyle sayım yerinin ayrı yerlerde yapılması istediklerini söyledi.

“Önergelerinin tutanaklara yanlış girmesine neden olan katip üyenin de oylamalarda ve tespitlerde bulunmaması için tedbir alınması” talebinde bulunan Vural, “Anayasa oylamasında telefonların serbest olması da, sizin burada oturuşunuz da planlı bir organizasyon sonucudur” dedi.

AK Parti Grup Başkanvekili Nurettin Canikli, TBMM Başkanının en temel görevinin Genel Kurulu yönetmek olduğunu belirterek, “Birisinin çıkıp en temel görevlerinden birisini yaptığı için Meclis Başkanı’nı eleştirmesi doğru bir mantık mıdır?” diye sordu.

2. tur oylamalarının da 1. turda olduğu gibi tüm kurallara uygun şekilde sonuçlandırılacağını kaydeden Canikli, oylamaların bütün aşamalarının millet tarafından canlı canlı izlendiğini söyledi.

“Herkes özgür irdasini kullansın”

CHP Grup Başkanvekili Hakkı Süha Okay, Parlamento tarihinde ilk kez, Anayasa değişikliğinin başlangıcından bu yana bu değişiklikleri Meclis Başkanı’nın bizzat yönettiğini ifade etti.

Okay, oylamaların “açık oylama haline dönüştüğünü” savunarak, “Mevcutlu, refakatli, zimmetli bir süreç yaşanmıştır. Sizi şimdiden ikaz ediyoruz; Birinci turda yaptığınız gibi parlamentonun saygınlığına halel verecek yöntemlerden vazgeçin” dedi. Okay, Meclis TV’nin oylama görüntülerini veriş biçimine eleştirerek, kabinlerin önlerinin gösterilmesini istedi.

AK Parti Grup Başkanvekili Bekir Bozdağ, şu ana kadar yapılan iş ve işlemlerde usulü aykırı herhangi bir şey olmadığını söyledi. Meclis TV’nin yönetim ve denetiminin Meclis Başkanı adına TBMM Başkanvekili Güldal Mumcu tarafından yapıldığını söyleyen Bozdağ, “Parlamentonun saygınlığı, parlamenterlerin iradelerini özgür bırakmakla olur. Herkes özgür iradesini kullansın” diye konuştu.

Bozdağ’ın konuşması sırasında CHP Gaziantep Milletvekili Akif Ekici ve bazı CHP’li milletvekilleri telefonların genel kurulda çalışmasını eleştirdi.

“İçtüzüğe uygun”

Şahin, İçtüzüğe aykırı bir husus olmamasına rağmen, usul tartışması açtığını belirterek, “Anayasa gibi hassas bir konuda oy kullanma hakkı bulunmayan Meclis Başkanının birleşimi yönetmesinden daha doğal bir şey olamaz. Hem iktidar hem muhalefet gruplarının böyle hassas bir konuda Meclisi yönetiyor olmamdan dolayı bana teşekkür etmeleri lazım. Çünkü böylece tüm milletvekili arkadaşlarımızın oy kullanmalarının da yolunu açmış oluyorum. Benim oy kullanma hakkım yok, dolayısıyla oyumun rengini belli etme diye bir şey düşünülemez. Gizli oylama tamamen İçtüzüğün ilgili maddesine göre cereyan etmiştir ve bundan sonra da edecektir. Başkanlığımız bu konuda üzerine düşeni yapmıştır, bundan sonra da yapacaktır” dedi.

Milletvekillerinin yoğun talebi sebebiyle telefonlarla ilgili konuşmayı engelleyici sistemin devreden çıkarıldığını ifade eden Şahin, “Kaldı ki İçtüzük’te telefonların kapalı olacağına dair bir hüküm de yoktur. Bu tamamen idari bir tasarruftur. Eğer talep devam ederse bundan sonraki oturumlarda, Meclis çalışmalarında da bu durum böyle devam edebilir” dedi. Şahin, tutumunda değişiklik olmadığını söyledi.

CNN TÜRK