1997 yılında Genelkurmay Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı arasında imzalanan ve askere toplumsal olaylara müdahale yetkisi veren Emniyet Asayiş Yardımlaşma Protokolü (EMASYA), bugün itibarıyla yürürlükten kaldırıldı.

EMASYA, Şemdinli’deki Umut Kitabevi’nin bombalanmasının ardından astsubayın ifadesiyle kamuoyunun gündemine girmişti. Protokol, Türkiye’nin gündemine ise Balyoz Eylem Planı iddialarıyla oturdu. Zira, planı hazırladığı iddia edilen dönemin 1. Ordu Komutanı Orgeneral Çetin Doğan, EMASYA’yı dayanak gösterdi.

Türkiye, EMASYA ile 1997 yılında, 28 Şubat sürecinden hemen sonra tanıştı. Protokole İçişleri Bakanlığı ile Genelkurmay Başkanlığı imza attı. Protokolün altına Genelkurmay adına Çetin Doğan imza attı.

27 maddeden oluşan protokol, askere Vali’nin izniyle şehirlerdeki toplumsal olaylara müdahale etme imkanı tanıyor.

Vali izni olmaksızın…

Ancak protokolün bir maddesi, izne bile gerek olmaksızın askere harekete geçebilme yetkisi veriyor. Olağanüstü bir durum algılaması varsa – örneğin terör şüphesi – o noktada asker mülki idare amiri, yani vali veya kaymakamdan izin almadan da olaylara el koyabiliyor.

Özellikle Güneydoğu’da terör tehdidi nedeniyle EMASYA protokolünün sık sık uygulandığı iddia ediliyor.

Hatta bir yıl içinde toplumsal olayların çıkabileceği günler de önden tespit ediliyor. Ordu içindeki EMASYA birliklerinin bu kritik tarihlerde çarşı izinleri kaldırılıyor. Birlikler kışla içinde hazırlıklı bir biçimde gün boylu bekliyor.

“Askerin çevik kuvveti” de denilen bu birliklerin el koyma yetkisi de var. Gerekli hallerde, kamu kurumlarının her türlü araç-gereç ve malzemesi, EMASYA komutanlarının emrine verilebiliyor.

13 yıldır uygulanan ama nerelerde ve nasıl uygulandığı konusunda net bilgi olmayan protokol, bugün itibarıyla yürürlükten kaldırıldı.

CNN TÜRK