Halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen diyabet hastalığı (DM) ülkemizde ve dünyada gittikçe artmaktadır.

Diyabet hastalığının artmasındaki en önemli nedenler

• Dengesiz beslenme ve kilo artışı

• Hareketsiz bir yaşam

• Stress

Genetik olarak da diyabet çıkma riski olsa bile çevresel faktörler dediğimiz genetik dışındaki bu faktörler daha önemli ve diyabet oluşma riskini daha fazla arttırmaktadır.

Yaşam şeklinin değişmesi, beslenmeye dikkat edilmesi ve ideal kilonun korunması ile diyabet önlenebilmektedir. Eğer diyabetli kişi yine bunlara dikkat ederse bu hastalıkla oluşabilecek komplikasyonlar da önlenebilir.

Diyabet iki çeşittir. Tip 1 DM pankreasın hiç insülin salgılamadığı ve hayat boyu dışarıdan insülin alınması gereken şeklidir. Tip 2 DM ise yaş ilerledikçe ve pankreasın organının bozulması ile yetersiz insülin salgıladığı şeklidir. Tip 2 DM da ilaç ve beslenme tedavisi uygulanır, eğer kan şekeri regulasyonu sağlanamazsa tedaviye insülin ilave edilir. Tip 2 DM tedavisi aslında temel olarak beslenmeye dayanır. İster ilaç ister insülin kullanılsın eğer hasta beslenme düzenine dikkat etmiyorsa kan şekeri normal sınırlara getirilemez.

Diyabette temel beslenme kuralları

• Sık öğün yaparak aç kalmamak: Sabah, öğle, akşam öğünlerini düzenli yemenin dışında kuşluk, ikindi ve gece yatmadan önce ara öğünler almak gereklidir.

Diyabette kan şekerini normal sınırlar içinde tutabilmek için sanıldığının aksine aç kalmak değil düzenli yemek gerekir. Eğer aç kalma süreniz uzarsa kan şekerinin düşmesini beklerken gittikçe yükselir. Çünkü yemek yenmediği zaman hücrelere enerji için gerekli olan glikoz sağlanamadığı için karaciğerdeki glikojen depolarından kana glikoz verilir, bu da kan şekerini fazla yükseltir.

Önemli olan karbonhidratları hiç tüketmemek değil azar azar ve düzenli tüketmektir

• Şeker tüketimini azaltmak: Genelde diyabetli kişilerde şu hata yapılmaktadır. Şekerli olan tatlı yiyecekler tamamen beslenmeden kaldırılır ama karbonhidrat içeren yiyecekler dikkate alınmaz. Kan şekerini sadece şekerli yiyecekler değil ekmek, pilav, makarna, simit, börek, poaça gibi hamurlu yiyecekler ve bunun yanında meyveler de yükseltmektedir

Şeker yasak mı olmalı ?

Şeker ve şekerli yiyecekler miktarına göre ve öğün içindeki toplam tüketilen karbonhidratlara göre az miktarlarda tüketilebilir. Ancak diyabetli kişinin şekerli bir yiyecek tüketebilmesi için kan şekerleri normal düzeylerde olmalı, aksi taktirde kan şekeri daha fazla yükselecektir.

1 kase çorba (karbonhidrat)

3-4 dilim ekmek ( karbonhidrat)

1 tabak sebze yemeği

4-5 kaşık pilav (karbonhidrat)

1 kase yoğurt (karbonhidrat)

Şu şekildeki bir yemekte; tüketilen karbonhidrat miktarı bir öğün için oldukça fazla.

Bu öğündeki karbonhidratları azaltarak hafif bir tatlı bile tüketilebilir.

1 dilim ekmek (karbonhidrat)

1 tabak sebze yemeği

½ kase yoğurt (karbonhidrat)

½ kase sütlaç (karbonhidrat)

Burada aslında karbonhidrat sayımı yöntemi uygulanmaktadır. Bütün karbonhidratlar buna şeker de dahil olmak üzere toplamda ne kadar tüketildiği dikkate alınarak kan şekeri üzerindeki etkiyi belirler.

Ancak bunlar çok genel söylenebilecek örneklerdir, hastanın şeker değerleri, kilosu, kan değerleri değerlendirilerek diyetisyeniyle birlikte neler yenilebileceğine karar verilir

Karbonhidrat cinsi mi, miktarı mı?

Her ikisi de önemli. Diyabet beslenmesinde karbonhidratların mümkün olduğunca posalı olanları yani kan şekerini daha yavaş yükselten türleri tercih edilmelidir diyoruz. Kepekli, çavdarlı ekmek, bulgur, kepekli makarna, kurubaklagil vb. Ancak 2 dilim beyaz ekmek yerine 5-6 dilim kepekli ekmek yediğiniz zaman kan şekeriniz daha fazla yükselir. Çünkü ekmek posalı olsa bile fazla yediğiniz zaman aldığınız karbonhidrat miktarı artmış olur.

Diyabetle birlikte en az zararla yaşayabilmek için;

• Beslenmenize ve kilonuza dikkat edin

• Hareketli olun

Kaynak : Radikal