{"id":66437,"date":"2017-04-14T21:52:43","date_gmt":"2017-04-14T18:52:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=66437"},"modified":"2017-04-15T21:55:43","modified_gmt":"2017-04-15T18:55:43","slug":"hangi-maddeler-oylanacak-itirazlar-neler","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=66437","title":{"rendered":"Hangi maddeler oylanacak, itirazlar neler?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de se\u00e7men 16 Nisan anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi referandumunda neyi oylayacak? Evet diyenler neye Evet diyor, Hay\u0131r diyenlerin gerek\u00e7eleri neler? De\u011fi\u015fen maddeleri ve itiraz gerek\u00e7elerini 16 ba\u015fl\u0131kta derledik.<\/p>\n

1. Meclis ve cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong> ayn<\/strong>\u0131<\/strong> g<\/strong>\u00fc<\/strong>n se<\/strong>\u00e7<\/strong>ilecek<\/strong><\/p>\n

De\u011fi\u015fiklikle birlikte meclis ve cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinin ayn\u0131 g\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Cumhurba\u015fkan\u0131, parti ba\u015fkan\u0131 ise meclis se\u00e7imine girecek milletvekillerini de belirleyebiliyor. D\u00fczenleme, se\u00e7imlerin ayn\u0131 g\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 yasama organ\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcme organ\u0131n\u0131n etkisinde \u015fekillenmesi riskini i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ele\u015ftiriliyor. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n milletvekillerini belirlemesine ise kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle itiraz ediliyor.<\/p>\n

2. Meclisin se\u00e7im d\u00f6nemi uzuyor<\/strong><\/p>\n

1961 Anayasas\u0131\u2019nda 4 y\u0131l olan se\u00e7im d\u00f6nemi, 1982 Anayasas\u0131’nda 5’e \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 5 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre \u00fclkenin siyasi ger\u00e7eklerine uymad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle 2007’de 4’e indirildi. \u015eimdi yeniden 5’e \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor. Se\u00e7im d\u00f6neminin uzat\u0131lmas\u0131 halk taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen siyasi denetimin seyrekle\u015ftirilmesi bak\u0131m\u0131ndan ele\u015ftiri konusu.<\/p>\n

3. B\u00fct\u00e7e konusunda de<\/strong>\u011f<\/strong>i<\/strong>\u015f<\/strong>iklikler<\/strong><\/p>\n

Meclisin b\u00fct\u00e7e konusunda sahip oldu\u011fu kanun teklifinde bulunma yetkisi cumhurba\u015fkan\u0131na veriliyor. Cumhurba\u015fkan\u0131nca teklif edilen tasar\u0131n\u0131n meclis taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmamas\u0131 durumunda cumhurba\u015fkan\u0131 bir \u00f6nceki senenin b\u00fct\u00e7esini kullanmaya devam edebiliyor. Ele\u015ftiriler, meclisin y\u00fcr\u00fctmeye kar\u015f\u0131 sahip oldu\u011fu \u00f6nemli bir fren mekanizmas\u0131ndan mahrum kalaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n

4. Y<\/strong>\u00fc<\/strong>r<\/strong>\u00fc<\/strong>tme yetkisi tek bir ki<\/strong>\u015f<\/strong>ide toplan<\/strong>\u0131<\/strong>yor<\/strong><\/p>\n

Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler s\u00f6z konusu. Ba\u015fbakan ve bakanlar kurulu kald\u0131r\u0131l\u0131yor bunlar\u0131n sahip oldu\u011fu t\u00fcm yetkiler cumhurba\u015fkan\u0131na devrediliyor. Cumhurba\u015fkan\u0131 hem kald\u0131r\u0131lan kurumlara ait yetkiler, hem de kendisine verilen bir tak\u0131m yeni yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015f olarak y\u00fcr\u00fctme yetkisini tek ba\u015f\u0131na kullanabiliyor.<\/p>\n

5. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong>na yasama yetkisi<\/strong><\/p>\n

Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi i\u00e7in meclis taraf\u0131ndan yetki kanunu \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131na gerek kalm\u0131yor ve bu kararnameler ola\u011fan d\u00f6nemlerde sonradan meclis onay\u0131na da sunulmuyor. Y\u00fcr\u00fctmeyi ilgilendiren her alanda cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi \u00e7\u0131kart\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn. Kimi hukuk\u00e7ulara g\u00f6re bu, cumhurba\u015fkan\u0131na yetki kanununa dayanmayan asli yasama yetkisi verildi\u011fi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

6. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kanl<\/strong>\u0131\u011f\u0131<\/strong> kararnamesine kar<\/strong>\u015f\u0131<\/strong> kanun<\/strong><\/p>\n

M\u00fcnhas\u0131ran kanun ile d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen alanlar haricinde kalan alanlarda cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi \u00e7\u0131kartmak m\u00fcmk\u00fcn. Meclis sonradan cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi ile d\u00fczenlenmi\u015f olan konuda bir kanun yapacak olursa cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi ge\u00e7ersiz oluyor. Bu madde, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n veto yetkisinin meclisin kanun \u00e7\u0131kartmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ele\u015ftiriliyor.<\/p>\n

7. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong>na g<\/strong>\u00fc\u00e7<\/strong>le<\/strong>\u015f<\/strong>tirici veto yetkisi<\/strong><\/p>\n

E\u011fer bir kanun cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilmeyerek meclise geri g\u00f6nderilirse, kanunun yasala\u015fabilmesi i\u00e7in meclisin ayn\u0131 kanunu 301 milletvekilinin oyuyla aynen kabul etmesi gerekecek. Baz\u0131 hukuk\u00e7ulara g\u00f6re bu, genel olarak kanun yap\u0131m\u0131n\u0131n ve \u00f6zellikle de cumhurba\u015fkan\u0131 kararnamesi ile d\u00fczenlenmi\u015f alanlar\u0131n sonradan meclisin kanun \u00e7\u0131kartarak de\u011fi\u015ftirmesinin zorla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

8. <\/strong>Milletvekili se\u00e7imlerini yenileme yetkisi<\/strong><\/p>\n

D\u00fczenlemede, cumhurba\u015fkan\u0131na kendi se\u00e7imlerini yenilemek kayd\u0131yla milletvekili se\u00e7imlerini yenileme yetkisi veriliyor. Kimi anayasa hukuk\u00e7ular\u0131, bu yetkinin teknik anlamda ‘fesih yetkisi’ oldu\u011fu ve y\u00fcr\u00fctme kar\u015f\u0131s\u0131nda meclisi g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftirdi\u011fi ele\u015ftirisinde bulunuyor. Meclisin de iki se\u00e7imi yenileme yetkisi bulunuyor. Ancak meclisin bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi i\u00e7in 360 vekilin oyu gerekiyor.<\/p>\n

9. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong> yard<\/strong>\u0131<\/strong>mc<\/strong>\u0131<\/strong>lar<\/strong>\u0131<\/strong> ve bakanlar<\/strong><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131 ve bakanlar\u0131 atama yetkisine sahip. Atamalar herhangi bir kontrole tabi de\u011fil. Bu ki\u015filerin milletvekili olmas\u0131 zorunlulu\u011fu da yok. Bu durum iki a\u00e7\u0131dan ele\u015ftiriliyor: Meclis d\u0131\u015f\u0131ndan atamalar, se\u00e7imle gelmeyen ki\u015filerin y\u00fcr\u00fctme yetkilerini kullanmas\u0131na sebep olurken, meclis \u00fcyeleri aras\u0131ndan yap\u0131lacak atamalar da cumhurba\u015fkan\u0131na yasama \u00fczerinde etki imk\u00e2n\u0131 tan\u0131yor.<\/p>\n

10. \u00dcst kademe y\u00f6neticilerini atama yetkisi<\/strong><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticilerini atama ve g\u00f6revlerine son verme yetkisine de sahip olacak. Bu yetkinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmedi\u011fi gibi atama usulleri ve esaslar\u0131 da cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi ile d\u00fczenlenebilecek. Bu de\u011fi\u015fiklik cumhurba\u015fkan\u0131n hem “kanun koyucu” hem de onun “uygulay\u0131c\u0131s\u0131” olaca\u011f\u0131 noktas\u0131na dikkat \u00e7ekilerek ele\u015ftiriliyor.<\/p>\n

11. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong> OHAL ilan edebilecek<\/strong><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 OHAL ilan edebilecek ve OHAL’i ilgilendiren her konuda kararname \u00e7\u0131kartabilecek. Bu kararnameler ola\u011fan d\u00f6nemde \u00e7\u0131kart\u0131lanlar\u0131n aksine konu olarak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla bu kararnameler ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, siyasi hak ve \u00f6devleri k\u0131s\u0131tlanabilece\u011fi ya da bu haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131 tamamen durdurulabilece\u011fi gerek\u00e7esiyle ele\u015ftiriliyor. Kararnameler \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131ktan sonra meclis onay\u0131na sunulmak zorunda.<\/p>\n

12. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong>n<\/strong>\u0131<\/strong>n g<\/strong>\u00f6<\/strong>rev s<\/strong>\u00fc<\/strong>resi<\/strong><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresi de iki d\u00f6nemle (5+5) s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen ikinci d\u00f6neminde meclis se\u00e7imleri yenileme karar\u0131 verirse, cumhurba\u015fkan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez aday olabilecek.<\/p>\n

13. Meclisin denetim yetkileri<\/strong><\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131, ba\u015fbakan ve bakanlar kuruluna ait yetkileri devral\u0131yor ancak onlar\u0131n tabi oldu\u011fu denetim usullerine tabi olmuyor. De\u011fi\u015fiklikle meclisin sahip oldu\u011fu gensoru ve s\u00f6zl\u00fc soru yetkisi kald\u0131r\u0131l\u0131yor, yaz\u0131l\u0131 sorular da sadece cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve bakanlara y\u00f6neltilebiliyor. Bu madde anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile y\u00fcr\u00fctmenin meclis taraf\u0131ndan siyasi denetimini k\u0131s\u0131tlanaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ele\u015ftiri konusu.<\/p>\n

14. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong>n<\/strong>\u0131<\/strong>n yarg<\/strong>\u0131<\/strong>lanmas<\/strong>\u0131<\/strong><\/p>\n

Su\u00e7 i\u015fledi\u011fi iddias\u0131yla meclis soru\u015fturmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Ancak soru\u015fturma zorla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 hakk\u0131nda soru\u015fturma \u00f6nergesi i\u00e7in 301, soru\u015fturma a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in 360, soru\u015fturma sonucunda Y\u00fcce Divan’a sevk i\u00e7in 400 milletvekilinin oyu gerekiyor.<\/p>\n

15. Cumhurba<\/strong>\u015f<\/strong>kan<\/strong>\u0131<\/strong> yard<\/strong>\u0131<\/strong>mc<\/strong>\u0131<\/strong>lar<\/strong>\u0131<\/strong> ve bakanlar<\/strong>\u0131<\/strong>n yarg<\/strong>\u0131<\/strong>lanmas<\/strong>\u0131<\/strong><\/p>\n

\u015eu anda bakanlar hakk\u0131nda soru\u015fturma \u00f6nergesi verilebilmesi i\u00e7in 55, Y\u00fcce Divan\u2019a sevk i\u00e7in 276 oy yeterli oluyor. De\u011fi\u015fiklikle cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve bakanlar g\u00f6revleri sebebiyle i\u015flemi\u015f olduklar\u0131 su\u00e7larda cumhurba\u015fkan\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli olan yarg\u0131lanma usul\u00fcne, g\u00f6revleriyle ilgili olmayan su\u00e7larda dokunulmazl\u0131\u011fa ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere tabi olacaklar.<\/p>\n

16. H\u00e2kimler ve Savc<\/strong>\u0131<\/strong>lar Kurulu<\/strong><\/p>\n

Kurulun \u00fcye say\u0131s\u0131 13\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Cumhurba\u015fkan\u0131na kurulun daimi \u00fcyesi Adalet Bakan\u0131 ve m\u00fcste\u015far\u0131 haricinde 4 \u00fcyeyi daha se\u00e7me hakk\u0131 veriliyor. Kalan \u00fcyeleri meclis se\u00e7iyor. Ancak cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n partisi mecliste 3\/5 \u00e7o\u011funlu\u011fa sahipse kurulun \u00fcyelerinin tek bir partinin iradesiyle belirlenebilmesi riski mevcut. D\u00fczenleme yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ele\u015ftiriliyor.<\/p>\n

\u00a9Deutsche Welle T\u00fcrk\u00e7e<\/p>\n

Kaynak<\/span> :\u00a0http:\/\/www.dw.com\/tr\/<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n

T\u00fcrkiye\u2019de se\u00e7men 16 Nisan anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi referandumunda neyi oylayacak? Evet diyenler neye Evet diyor, Hay\u0131r diyenlerin gerek\u00e7eleri neler? De\u011fi\u015fen maddeleri ve itiraz gerek\u00e7elerini 16 ba\u015fl\u0131kta derledik.<\/p>\n

1. Meclis ve cumhurba\u015fkan\u0131 ayn\u0131 g\u00fcn se\u00e7ilecek<\/p>\n

De\u011fi\u015fiklikle birlikte meclis ve cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinin ayn\u0131 g\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Cumhurba\u015fkan\u0131, parti ba\u015fkan\u0131 <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[],"class_list":["post-66437","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","odd"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66437"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66437\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}