![\"\"](\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/page_andir_271215039.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
“Bilmeyenler, \u00e2lim olan kimselere fetva sormak mecburiyetindedirler”<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fleri Cumhurba\u015fkan\u0131\u00a0Tayyip Erdo\u011fan <\/strong>ve \u00e7evresi\u00a0<\/strong>taraf\u0131ndan da dikkate al\u0131nan Yeni \u015eafak yazar\u0131 Prof. Dr.\u00a0Hayrettin Karaman,\u00a0<\/strong>Kur’an’da yer alan ‘itaat’ ile ilgili ayetleri hat\u0131rlarak, “\u0130sl\u00e2m dini, gerek kamu hayat\u0131nda ve gerek \u00f6zel hayatta baz\u0131 s\u0131fat ve \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan kimselere itaat edilmesini, onlar\u0131n buyruklar\u0131n\u0131n yerine getirilmesini ve s\u00f6ylediklerine uyulmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir” dedi. Karaman, “Ba\u015fkan, aile reisi, kumandan, ana-baba, bilmeyenlere g\u00f6re bilenler (\u00e2limler) bunlardand\u0131r ve ul\u00fc’l-emr kavram\u0131na bunlar\u0131n tamam\u0131 dahil bulunmaktad\u0131r” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savundu.\u00a0<\/p>\n “Bilmeyenler, M\u00fcsl\u00fcman, \u00e2dil, k\u00e2mil ahl\u00e2k sahibi ve \u00e2lim olan kimselere dan\u0131\u015fmak, fetva sormak ve ald\u0131klar\u0131 cevab\u0131 uygulamak mecburiyetindedirler” diyen Karaman, “Y\u00f6neticiler de \u2013bilmedikleri konular\u0131\u2013 bilenlere sormakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birinci derecede \u00fcl\u00fc’l-emr ‘\u00e2limlerdir’, ikinci derecede \u00fcl\u00fc’l-emr ise ‘y\u00f6neticiler, \u00e2mirler ve kumanda mevkiinde olanlar’d\u0131r” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n Karaman’\u0131n Yeni \u015eafak’ta “\u0130taat” <\/strong>ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131mlanan (31 Mart 2017) yaz\u0131s\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n ”Ey iman edenler! Allah’a itaat edin, Peygamber’e itaat edin, sizden olan ul\u00fc’l-emre de. E\u011fer bir hususta anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ferseniz \u2013Allah’a ve \u00e2hirete ger\u00e7ekten inan\u0131yorsan\u0131z\u2013 onu, Allah’a ve Peygamber’e g\u00f6t\u00fcr\u00fcn. Bu, elde edilecek sonu\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan hem hay\u0131rl\u0131d\u0131r hem de en g\u00fczelidir\u201d (Nis\u00e2: 59).<\/p>\n \u201cHay\u0131r, Rabbine andolsun ki, aralar\u0131nda \u00e7\u0131kan anla\u015fmazl\u0131k hususunda seni hakem k\u0131l\u0131p sonra da verdi\u011fin h\u00fck\u00fcmden i\u00e7lerinde hi\u00e7bir s\u0131k\u0131nt\u0131 duymaks\u0131z\u0131n onu kabullenmedik\u00e7e ve boyun e\u011fip teslim olmad\u0131k\u00e7a iman etmi\u015f olmazlar\u201d\u00a0(Nis\u00e2: 65).<\/p>\n \u201cKim Allah’a ve Peygamber’e itaat ederse i\u015fte onlar, Allah’\u0131n kendilerine l\u00fctuflarda bulundu\u011fu peygamberler, s\u0131dd\u0131klar, \u015fehidler ve s\u00e2lih ki\u015filerle beraberdirler; bunlar ne g\u00fczel arkada\u015flard\u0131r! \/ Bu l\u00fctuf Allah’tand\u0131r; bilen olarak Allah yeter\u201d\u00a0(Nis\u00e2: 69,70).<\/p>\n Bu \u00e2yetlerin as\u0131l konusu itaattir. \u201cS\u00f6z tutmak, boyun e\u011fmek, emri yerine getirmek\u201d m\u00e2nas\u0131na gelen itaat, sosyal, siyas\u00ee, hukuk\u00ee, ahl\u00e2k\u00ee boyutlar\u0131yla \u0130sl\u00e2m\u00ee hayat d\u00fczenini kuran temel kavram ve kurumlardan biridir. Bu a\u00e7\u0131dan ayn\u0131 mahiyette olan ve ge\u00e7en Cuma konu edindi\u011fimiz emanet ve adalet kavramlar\u0131ndan sonra buna yer verilmi\u015f, araya \u201cm\u00fcnaf\u0131klar ve f\u00e2s\u0131klar\u201d gibi emre uymayanlar\u0131n d\u00fcnya ve \u00e2hirette kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 bildiren \u00e2yetler konmu\u015ftur.<\/p>\n Allah’a itaat, \u201cO’nun Kur’\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem’de ve el\u00e7isinin tebli\u011f mahiyetindeki s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan emir ve iradesine uymak\u201d demektir. Res\u00fblullah’a itaat, \u00f6ncelikle tebli\u011f etti\u011fi Kur’an’a ve s\u00fcnnete uymakt\u0131r. Ancak burada \u201cve\u201d ba\u011flac\u0131 ile yetinilmeyip \u201c\u0130taat ediniz\u201d emrinin \u201cRes\u00fblullah\u201d i\u00e7in de tekrar edilmesi ona itaatin, \u201cKur’an’dan ibaret olan vahyin tebli\u011fine uyma\u201dy\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, kaide olarak b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6rnek edinilmesini, b\u00fct\u00fcn buyruklar\u0131n\u0131n yerine getirilmesini i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Sah\u00e2be, Res\u00fblullah’\u0131n \u201cdin\u00ee veya ba\u011flay\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi\u011fi, ya da kar\u00eeneler yoluyla b\u00f6yle oldu\u011funu anlad\u0131klar\u0131 emirleri\u201d d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn emir ve isteklerini, \u201cOna itaat din\u00ee bir g\u00f6revdir\u201d \u015fuuru i\u00e7inde yerine getirmi\u015flerdir; bunu yaparken de itaat hakk\u0131ndaki \u00e2yet ve hadislerle Allah el\u00e7isinin g\u00f6nderili\u015f amac\u0131na, kendisine verilen vazifelere ve O’nun \u00f6rnekli\u011fini bildiren naslara dayanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n \u201c\u0130taat ediniz\u201d emri tekrarlanmadan \u201c\u00fcl\u00fc’l-emre de…\u201d denilmesi, bunlar\u0131n itaat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan Allah ve Resul\u00fc gibi olmad\u0131klar\u0131na, emirleri me\u015fr\u00fb (Allah ve Resul\u00fcn\u00fcn t\u00e2limat\u0131na uygun) olmad\u0131k\u00e7a kendilerine itaat edilmeyece\u011fine i\u015faret etmektedir. \u201cHi\u00e7bir mahl\u00fbka, Allah emrine uymad\u0131\u011f\u0131 takdirde itaat edilemez\u201d, \u201cAncak m\u00e2ruf (me\u015fr\u00fb) olan emre itaat edilir\u201d, \u201cAllah’a itaatsizlik say\u0131lan emre itaat edilmez\u201d me\u00e2lindeki hadisler bu kaideyi a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmektedir.<\/p>\n Hz. Peygamber bir gruba (seriyye) asker\u00ee g\u00f6rev vermi\u015f, ba\u015flar\u0131na da Abdullah b. Huz\u00e2fe’yi ge\u00e7irmi\u015fti. Abdullah bir sebeple \u00f6fkelenmi\u015f, emri alt\u0131ndakilere odun toplay\u0131p yakmalar\u0131n\u0131, ate\u015f olunca da i\u00e7ine girmelerini emretmi\u015fti. Emri alanlar teredd\u00fct i\u00e7inde kald\u0131lar. Bir k\u0131sm\u0131 \u201cKomutana (\u00fcl\u00fc’l-emre) itaat edilir\u201d diye ate\u015fe girmeye te\u015febb\u00fcs ediyorlar, bir k\u0131sm\u0131 ise \u201cbu itaatin, buyru\u011fun me\u015fr\u00fb olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 bulundu\u011funu\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnerek onlar\u0131 engelliyorlar, \u201cBiz ate\u015ften ka\u00e7arak Peygamber’e kat\u0131ld\u0131k\u201d diyorlard\u0131. Bu \u00e7eki\u015fme devam ederken ate\u015f s\u00f6nd\u00fc, seferden d\u00f6n\u00fcnce durumu Res\u00fblullah’a arzettiler. \u201cAte\u015fe girseydiler k\u0131yamete kadar ondan kurtulup \u00e7\u0131kamazlard\u0131. \u0130taat ancak me\u015fr\u00fb emre olur\u201d buyurdu.<\/p>\n \u00dcl\u00fc’l-emr, \u201cemir sahipleri, emir verme sal\u00e2hiyeti ta\u015f\u0131yan ve bu konumda olanlar yani \u00e2mirler\u201d demektir. Bunlardan maksad\u0131n kimler oldu\u011fu konusunda \u201cdevlet ba\u015fkan\u0131, onun veya toplumun yetki verdi\u011fi y\u00f6neticiler ve kumandanlard\u0131r\u201d, \u201c\u00e2limlerdir\u201d gibi \u00e7e\u015fitli anlay\u0131\u015flar ve rivayetler vard\u0131r. \u201c…sizden olan emir sahiplerine itaat edin\u201d buyuruldu\u011funa g\u00f6re bunlar\u0131n belli ki\u015filer ve makam sahipleri oldu\u011fu, iman ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc itibariyle M\u00fcsl\u00fcman olanlardan se\u00e7ildi\u011fi veya tayin edildi\u011fi, me\u015fr\u00fb buyruklar\u0131nda bunlara itaat etmenin Allah emri ve dinin gere\u011fi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130sl\u00e2m dini, gerek kamu hayat\u0131nda ve gerek \u00f6zel hayatta baz\u0131 s\u0131fat ve \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan kimselere itaat edilmesini, onlar\u0131n buyruklar\u0131n\u0131n yerine getirilmesini ve s\u00f6ylediklerine uyulmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. Ba\u015fkan, aile reisi, kumandan, ana-baba, bilmeyenlere g\u00f6re bilenler (\u00e2limler) bunlardand\u0131r ve ul\u00fc’l-emr kavram\u0131na bunlar\u0131n tamam\u0131 dahil bulunmaktad\u0131r. Kamu hayat\u0131ndaki \u00fcl\u00fc’l-emr ya halife gibi \u00fcmmetin se\u00e7mesi ve biat\u0131yla belirlenir \u2013onun tayin etti\u011fi y\u00fcksek dereceli memurlar da dolayl\u0131 olarak \u00fcmmetin belirledi\u011fi \u00fcl\u00fc’l-emr olurlar\u2013 ya da bir makam\u0131n tayinine gerek bulunmadan, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 \u00fcst\u00fcn vas\u0131flarla bu yetkiyi elde ederler. Bu \u00fcst\u00fcn vas\u0131flar \u201c\u0130sl\u00e2m, ilim ve adalet\u201dtir. Bilmeyenler, M\u00fcsl\u00fcman, \u00e2dil, k\u00e2mil ahl\u00e2k sahibi ve \u00e2lim olan kimselere dan\u0131\u015fmak, fetva sormak ve ald\u0131klar\u0131 cevab\u0131 uygulamak mecburiyetindedirler. Y\u00f6neticiler de \u2013bilmedikleri konular\u0131\u2013 bilenlere sormakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birinci derecede \u00fcl\u00fc’l-emr \u201c\u00e2limlerdir\u201d, ikinci derecede \u00fcl\u00fc’l-emr ise \u201cy\u00f6neticiler, \u00e2mirler ve kumanda mevkiinde olanlar\u201dd\u0131r.<\/p>\n