![\"\"](\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/RTX314BZ-570.jpg\")
<\/h2>\n<\/h2>\n“Erdo\u011fan’\u0131n referandumdan galip \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde AB ile gerilen ili\u015fkiler b\u00fcy\u00fck ihtimalle donma noktas\u0131na gelecek<\/em>”<\/p>\n Ali Bayramo\u011flu<\/p><\/div>\n T\u00fcrkiye yol ayr\u0131m\u0131nda<\/strong><\/span><\/p>\n Kritik 16 Nisan anayasa referandumuna bir aydan az bir s\u00fcre kald\u0131. \u015e\u00fcphe yok, toplumun ve siyasetin gelece\u011fine dair bu t\u00fcr \u00f6nemli tercih anlar\u0131 demokratik ve \u00f6zg\u00fcr bir siyasi ortam gerektirir. T\u00fcrkiye ise pop\u00fclist milliyet\u00e7ili\u011fin otokratik \u00f6rneklerinin sergilendi\u011fi, son y\u0131llar\u0131n en bo\u011fucu siyasi kampanyalar\u0131ndan birisini ya\u015f\u0131yor. H\u00fcrriyet Gazetesi yazar\u0131 Taha Akyol\u2019un \u015fu tespiti mevcut tabloyu \u00f6zetliyor:\u00a0\u201c\u0130ktidar\u0131n\u00a0propaganda makinesi<\/a><\/span>\u00a0tam gaz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fc de devreye sokarak muazzam bir evet kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. (…) \u2018Evet\u2019in devlet g\u00fcc\u00fcyle nas\u0131l desteklendi\u011finin, \u2018hay\u0131r\u2019\u0131n da yine devlet g\u00fcc\u00fcyle nas\u0131l bask\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6rneklerini her g\u00fcn g\u00f6r\u00fcyoruz.\u201d<\/p>\n Milliyet\u00e7i Hareket Partisi\u2019nin 15 Temmuz \u00f6ncesi en kuvvetli lider adaylar\u0131ndan olan eski \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 Meral Ak\u015fener\u2019in y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201chay\u0131r\u201d kampanyas\u0131n\u0131n, filli \u015fiddet eylemleriyle, kimi\u00a0valilerin miting yasa\u011f\u0131<\/a><\/span>\u00a0ilan etmesiyle engellenmesi bu konuda simgesel bir \u00f6rnek.<\/p>\n Bir di\u011fer \u00f6rnek, Se\u00e7im Kanunu\u2019nun kampanyalarda \u00f6zel TV\u2019lerin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve adil yay\u0131n yapmas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen maddesinin bir s\u00fcre \u00f6nce kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameyle kald\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. \u0130ktidar bu yolla kendisine yak\u0131n ve say\u0131ca kabar\u0131k TV kanallar\u0131nda ba\u015fkanl\u0131k sistemine \u201chay\u0131r\u201d diyen muhalefetin sesini t\u00fcm\u00fcyle k\u0131st\u0131. \u00dcstelik bu d\u00fczenleme, se\u00e7im kanunlar\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin\u00a0\u00fczerinden bir y\u0131l ge\u00e7meden<\/a><\/span>\u00a0uygulanamayaca\u011f\u0131n\u0131 emreden anayasa h\u00fckm\u00fcne ra\u011fmen yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n Kural ve kanunlar\u0131n i\u00e7ini bo\u015faltan bu t\u00fcr keyfi yorumlar, yasa ve anayasa ihlalleri referandum kampanyas\u0131na bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan egemen. Bunlardan en \u00f6nemlisi cumhurba\u015fkan\u0131n tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 meselesi. Anayasa, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n\u00a0tarafs\u0131z kalmas\u0131 gerekti\u011fini<\/a><\/span>\u00a0s\u00f6yl\u00fcyor, cumhurba\u015fkan\u0131 tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyaca\u011f\u0131na dair yemin ediyor. Ancak Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan, halk taraf\u0131ndan do\u011frudan se\u00e7ildi\u011fi i\u00e7in art\u0131k bu h\u00fckm\u00fcn anlam\u0131n\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve\u00a0kendisinin taraf oldu\u011funu<\/a><\/span>\u00a0s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cHay\u0131r\u201d cephesini kriminalize eden, Almanya ve Hollanda krizlerinde oldu\u011fu gibi suni gerginlikler yaratan, hoyrat bir \u201cevet\u201d politikas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n \u00dcstelik bu tablo sorunun sadece bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyor. \u201cEvet\u201d kampanyas\u0131n\u0131n dili ve kurgusu da demokrasi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir o kadar tahrip edici. Kampanyada anayasa de\u011fi\u015fikli\u011finin i\u00e7eri\u011fi pek az yer tutuyor. Onun yerini milliyet\u00e7i, g\u00fcvenlik\u00e7i, bask\u0131c\u0131 bir retorik alm\u0131\u015f durumda. Erdo\u011fan\u2019\u0131n meydanlarda att\u0131\u011f\u0131 sloganlar i\u00e7inde bu retori\u011fi, y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kampanyay\u0131 en iyi tarif edeni \u015fu: \u201cMilleti b\u00f6lemeyeceksiniz, bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 indiremeyeceksiniz, vatan\u0131 par\u00e7alayamayacaks\u0131n\u0131z, devletimizi y\u0131kamayacaks\u0131n\u0131z, ezanlar\u0131m\u0131z\u0131 susturamayacaks\u0131n\u0131z, bu \u00fclkeye diz \u00e7\u00f6kt\u00fcremeyeceksiniz…\u201d<\/p>\n Bu retorikte \u201cevet\u201d oyu \u201cb\u00fct\u00fcnl\u00fck ve g\u00fcc\u00fc\u201d, \u201chay\u0131r\u201d tercihi ise \u201cb\u00f6l\u00fcnme ve ihaneti\u201d simgeliyor. \u00d6nerilen yeni sistemin \u201cb\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201d, mevcut anayasal yap\u0131n\u0131n ise da\u011f\u0131lmay\u0131 neden temsil etti\u011finin bu mant\u0131kta bir \u00f6nemi bulunmuyor. Nitekim \u201cevet\u201d tercihinin do\u011fruyu temsil etti\u011fi iddias\u0131, anayasa paketinin i\u00e7eri\u011fini de\u011fil, kimlerin \u201chay\u0131r\u201d kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc referans al\u0131yor. Bu s\u00f6ylem, zaman zaman \u201chay\u0131r\u201d oyu verecek kesimlere y\u00f6nelik bir tehdit tonu kazanabiliyor. \u0130slam kar\u015f\u0131t\u0131, millet d\u0131\u015f\u0131 ya da kar\u015f\u0131t\u0131 tarz\u0131nda a\u00e7\u0131k ithamlara d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor. Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u201cHay\u0131r diyenlerin konumu,\u00a015 Temmuz darbesinin yan\u0131nda<\/a><\/span>\u00a0yer almaktad\u0131r\u201d s\u00f6zleri bu duruma a\u00e7\u0131k \u00f6rnek.<\/p>\n 16 Nisan referandum kampanyas\u0131 pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fcyle T\u00fcrk siyasi tarihinde ayr\u0131 ve \u00f6nemli bir sayfa olu\u015fturaca\u011fa benzer. Zira kampanya Erdo\u011fan\u2019\u0131n keyfi ve otoriter e\u011filimini, \u015fahsi ve otoriter bir kurumla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme gayretinin, \u201cmilliyet\u00e7i pop\u00fclist d\u00fczen\u201de do\u011fru yol almas\u0131n\u0131n ipu\u00e7lar\u0131yla dolu.<\/p>\n G\u00f6stergeler bariz. Toplumun bir kesimi, \u201cmillet\u201d ad\u0131 alt\u0131nda toplumun tamam\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Liderleri Erdo\u011fan ise Cumhurba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu g\u00fcnden bu yana artan oranda kendisi ile bu milleti \u00f6zde\u015f kabul ediyor. Buna g\u00f6re milletin d\u00fc\u015f\u00fcncesini lider temsil ediyor ya da daha do\u011fru bir ifadeyle herhangi bir zamanda, herhangi bir konuda lider ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse o, milletin de d\u00fc\u015f\u00fcncesi olarak kabul ediliyor. Buradaki ilk kritik husus, millet ile lider aras\u0131ndaki arac\u0131lar\u0131n, kurumlar\u0131n, mekanizmalar\u0131n asgariye indirilmesidir. Bu durum, anayasa reformunun ruhunu yans\u0131tmaktad\u0131r. \u0130kinci kritik husus ise bu sisteme itiraz edenlerin millet d\u0131\u015f\u0131 ilan edilmesidir ve bu, pe\u015finde ko\u015fulan pop\u00fclist d\u00fczenin kurucu unsurlar\u0131ndan birisi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Bu ko\u015fullarda referandum Erdo\u011fan\u2019\u0131n istedi\u011fi istikamette sonu\u00e7lan\u0131rsa ne olur? Erdo\u011fan, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle b\u00f6yle bir durumu 15 Temmuz sonras\u0131 keyfi uygulama ve politikalar\u0131n onaylanmas\u0131 olarak ilan edecek, hatta ola\u011fan\u00fcst\u00fc rejimi s\u0131radanla\u015ft\u0131rman\u0131n vesilesi haline getirecektir. Bunun ipu\u00e7lar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n \u201c16 Nisan ayn\u0131 zamanda\u00a015 Temmuz’un bir cevab\u0131<\/a><\/span>\u00a0olacakt\u0131r. 15 Temmuz’a \u00f6nemli bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olacakt\u0131r\u201d s\u00f6zlerinde gizlidir.<\/p>\n Erdo\u011fan\u2019\u0131n referandumdan galip \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde \u00fclkenin Avrupa Birli\u011fi\u2019yle gerilen ili\u015fkileri b\u00fcy\u00fck ihtimalle donma noktas\u0131na gelecek. Erdo\u011fan bunu kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201c16 Nisan\u2019dan sonra\u00a0AB\u2019yle ili\u015fkilerimizi<\/a><\/span>\u00a0g\u00f6zden ge\u00e7irece\u011fiz. AB \u00fcyelik s\u00fcreciymi\u015f, geri kabul anla\u015fmas\u0131ym\u0131\u015f art\u0131k hi\u00e7biriyle bizi tehdit edemeyecekler, bitti o i\u015fler\u201d s\u00f6zleriyle \u015fimdiden ilan etmi\u015f bulunuyor. Avrupa\u2019n\u0131n pozisyonu da \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil. T\u00fcrk liderinin Nazi su\u00e7lamalar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcrecek etkileri yan\u0131nda, AB\u2019nin referandum s\u00fcrecindeki resmi tutumunu Venedik Komisyonu\u2019nun anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi hakk\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, yetkilerin tek elde toplamas\u0131na i\u015faret eden ele\u015ftirel raporu \u00f6zetliyor. AB yetkililerinin\u00a0ortak a\u00e7\u0131klamas\u0131yla<\/a><\/span>\u00a0bu tutum teyit edilmi\u015f bulunuyor.<\/p>\n \u015eimdi kritik soru \u015fu: Bu keskin ihtimaller de dikkate al\u0131n\u0131rsa, Erdo\u011fan\u2019\u0131n dili, kampanyas\u0131 ve gidi\u015fi T\u00fcrk toplumunu, en az\u0131ndan \u00e7o\u011funlu\u011funu pe\u015finden s\u00fcr\u00fckleyecek mi? Bu konuda, Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi (AKP) i\u00e7in pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yapan ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015fu ANAR\u2019\u0131n Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim Uslu\u2019nun birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nceki g\u00f6r\u00fc\u015fmemizde s\u00f6ylediklerine kulak vermek gerekir: \u201cAKP ve Erdo\u011fan\u2019\u0131n kampanya dili, Almanya ve Hollanda\u2019yla ya\u015fanan kriz ve benzerleri, Erdo\u011fan politikalar\u0131na mesafe alan muhafazak\u00e2r kitle i\u00e7in yeterince ikna edici olmad\u0131. \u00dc\u00e7 ay \u00f6nce \u2018hay\u0131r\u2019 ve \u2018evet\u2019 oylar\u0131 ba\u015fa ba\u015f durumdayd\u0131. Bug\u00fcn hala ba\u015fa ba\u015f. Fikrini beyan etmeyen suskun ve gizli hay\u0131rc\u0131lar\u0131 dikkate al\u0131rsak \u2018hay\u0131r\u2019 oylar\u0131 at ba\u015f\u0131 \u00f6nde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u201d<\/p>\n \u015eu a\u00e7\u0131k: Referandum sadece bir anayasal sistem tercihi i\u00e7in yap\u0131lan bir oylamadan ibaret kalmayacak. Muhalifi ve muhafazak\u00e2r\u0131yla T\u00fcrkiye toplumunun otoriter gidi\u015fe dur deyip demeyece\u011finin tarihi s\u0131nav\u0131 ya da kritik an\u0131 olacak.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/bayram_bw.jpeg\")
<\/div>\n
\n