![\"\"](\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/ek34_575115510.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
“Bug\u00fcnk\u00fc anayasada cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n ‘tarafs\u0131z’ olaca\u011f\u0131 da yaz\u0131l\u0131; uyguland\u0131 m\u0131?<\/p>\n
H\u00fcrriyet yazar\u0131 Mehmet Yakup Y\u0131lmaz<\/strong>, Cumhurba\u015fkan\u0131 Tayyip Erdo\u011fan<\/strong>‘\u0131n “Diyelim ki Cumhurba\u015fkan\u0131 nefsine yenildi, yoldan \u00e7\u0131kt\u0131, ger\u00e7ekten tek adaml\u0131k yapmaya kalkt\u0131. Her \u015feyden \u00f6nce bu ki\u015finin yakas\u0131na kim yap\u0131\u015f\u0131r? Bu d\u00fcnyada millet yap\u0131\u015f\u0131r\u201d ifadesiyle ilgili olarak “\u015e\u00f6yle bir sorun var ki millet ancak be\u015f y\u0131ldan be\u015f y\u0131la bunu yapabilir. Bir kere se\u00e7ip Saray\u2019a g\u00f6nderdi\u011fini denetleyebilmesi, be\u015f sene s\u00fcreyle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil” dedi.<\/p>\n Mehmet Yakup Y\u0131lmaz’\u0131n “\u2018Tarafs\u0131z\u2019 demek yetmiyor”<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131mlanan (25 Mart 2017) yaz\u0131s\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan, Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bir tek adam rejimi kurulaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirileri yan\u0131tlad\u0131 ve\u00a0\u201cB\u00f6yle bir sistemde kim tek adaml\u0131\u011fa c\u00fcret edebilir? Diyelim ki Cumhurba\u015fkan\u0131 nefsine yenildi, yoldan \u00e7\u0131kt\u0131, ger\u00e7ekten tek adaml\u0131k yapmaya kalkt\u0131. Her \u015feyden \u00f6nce bu ki\u015finin yakas\u0131na kim yap\u0131\u015f\u0131r? Bu d\u00fcnyada millet yap\u0131\u015f\u0131r\u201d\u00a0dedi.<\/p>\n Ama \u015f\u00f6yle bir sorun var ki millet ancak be\u015f y\u0131ldan be\u015f y\u0131la bunu yapabilir. Bir kere se\u00e7ip Saray\u2019a g\u00f6nderdi\u011fini denetleyebilmesi, be\u015f sene s\u00fcreyle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n \u0130\u015fte onun i\u00e7in ba\u015fkanl\u0131k sistemlerini kuran anayasalar bunun \u00f6nlemini al\u0131r.<\/p>\n Denge ve kontrol sistemleri bunun i\u00e7in gereklidir. G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemi bundan ileri gelir.<\/p>\n D\u00fcn AKP\u2019nin gazetemizde yay\u0131nlanan referandum ilan\u0131nda \u015f\u00f6yle deniliyor: \u201cYarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 yetmez, tarafs\u0131z da olmas\u0131 gerekiyor.\u201d<\/p>\n Bunu da Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011findeki \u015fu madde sa\u011flayacakm\u0131\u015f:<\/p>\n \u201cMadde 9\u2013 Yarg\u0131 yetkisi, T\u00fcrk Milleti ad\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z mahkemelerce kullan\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n Eski maddede\u00a0\u201ctarafs\u0131z\u201d\u00a0kelimesi yoktu, o ekleniyor ve yarg\u0131 b\u00f6ylece ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z oluyor!<\/p>\n Kula\u011fa ho\u015f gelse de bunun yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, mevcut Anayasa\u2019daki h\u00fckme ra\u011fmen yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00fclkede \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r s\u00f6z edemedi\u011fimizden biliyoruz.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc Anayasa\u2019da Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n \u201ctarafs\u0131z\u201d olaca\u011f\u0131 da yaz\u0131l\u0131. Uygulanabildi mi?<\/p>\n Bunu yazmak yetmez, Anayasa\u2019da bunu sa\u011flayacak, esnetilmesini engelleyecek mekanizmalar\u0131n\u0131 da kurman\u0131z gerekir.<\/p>\n Yarg\u0131\u00e7lar\u0131 ve savc\u0131lar\u0131 atayacak, terfilerini yapacak, gerekirse meslekten \u00e7\u0131karacak kurum H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar Kurulu.<\/p>\n Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi kabul edilirse bu kurul 13 \u00fcyeli, iki daireden olu\u015facak.<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n se\u00e7ti\u011fi\u00a0Adalet Bakan\u0131, bu kurulun ba\u015fkan\u0131. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far\u0131 da \u201ctabii \u00fcye\u201d olacak.<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131\u00a0d\u00f6rt \u00fcyeyi de bizzat\u00a0tayin edecek.<\/p>\n Partili bir Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n se\u00e7ece\u011fi alt\u0131 \u00fcyenin \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z\u201d olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n Geri kalan 7 \u00fcye ise TBMM taraf\u0131ndan se\u00e7ilecek.<\/p>\n Bunlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fc Yarg\u0131tay, biri Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeleri aras\u0131ndan se\u00e7ilecek. \u00dc\u00e7 \u00fcye de y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n hukuk dallar\u0131nda g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri ile avukatlar aras\u0131ndan se\u00e7ilecek.<\/p>\n \u015eimdi bu yedi \u00fcyenin se\u00e7im usul\u00fcne bakal\u0131m:<\/p>\n Bu \u00fcyeliklere adayl\u0131k i\u00e7in ba\u015fvurular do\u011frudan TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na yap\u0131lacak.<\/p>\n Ba\u015fkanl\u0131k, ba\u015fvurular\u0131 Anayasa ve Adalet Komisyonu\u2019nun olu\u015fturdu\u011fu Karma Komisyon\u2019a g\u00f6nderecek.<\/p>\n Karma Komisyon, her bir \u00fcyelik i\u00e7in \u00fc\u00e7 aday se\u00e7ecek.<\/p>\n Birinci oylamada \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funluk aran\u0131yor. Bu \u00e7o\u011funluk olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 takdirde ikinci oylamada bu kez be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funluk gerekiyor. Bu da bulunamaz ise\u00a0en \u00e7ok oyu alan iki aday aras\u0131ndan kura \u00e7ekilerek aday belirleme i\u015flemi tamamlan\u0131yor.<\/p>\n TBMM, komisyonun belirleyece\u011fi adaylar aras\u0131nda her bir \u00fcye i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 gizli oylama yapacak.<\/p>\n Birinci oylamada yine \u00fc\u00e7te iki \u00e7o\u011funluk gerekli. Bu olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde ikinci oylamada be\u015fte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funluk aran\u0131yor. \u0130kinci oylamada da \u00fcye se\u00e7ilemedi\u011fi takdirde en \u00e7ok oyu alan iki aday aras\u0131ndan kura \u00e7ekilip \u00fcye se\u00e7imi tamamlan\u0131yor.<\/p>\n G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi asl\u0131nda \u00fcye se\u00e7imi, TBMM \u00e7o\u011funlu\u011funun kontrol\u00fcnde.<\/p>\n Bir uzla\u015fma \u00e7abas\u0131na girmeden, \u00f6nce komisyonda, sonra da Genel Kurul\u2019da se\u00e7mek istedikleri adaylara en \u00e7ok oyu vermek ve sonra onlardan birini kurayla tayin etmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Yani d\u00fcn\u00a0Uluda\u011f Ekonomi Zirvesi\u2019nde\u00a0Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek\u2019in dedi\u011fi gibi HSK \u00fcyeliklerine TBMM\u2019nin yapaca\u011f\u0131 se\u00e7imde\u00a0\u201cnitelikli \u00e7o\u011funluk\u201d\u00a0asl\u0131nda\u00a0aranm\u0131yor.<\/p>\n Partili Cumhurba\u015fkan\u0131, 6 \u00fcyeyi do\u011frudan, 7 \u00fcyeyi de Meclis\u2019teki \u00e7o\u011funlu\u011funa dayanarak bizzat se\u00e7iyor.<\/p>\n B\u00f6yle bir kurulun \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z\u201d olabilmesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n Bu kurul, sonra Yarg\u0131tay \u00fcyelerini, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyelerini, adli yarg\u0131 h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n\u0131 atayacak.<\/p>\n B\u00f6yle olu\u015fmu\u015f bir kurulun tayin edece\u011fi yarg\u0131\u00e7lar ve savc\u0131lar ne kadar \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z\u201d olabilirler, bunu da bug\u00fcnk\u00fc d\u00fczenimizden biliyoruz.<\/p>\n Siyasi etkiye a\u00e7\u0131k kurulun iki duda\u011f\u0131n\u0131n aras\u0131nda kalan h\u00e2kim ve savc\u0131, kendisini ne kadar \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z\u201d hissedebilir?<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan, Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile bir tek adam rejimi kurulaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirileri yan\u0131tlad\u0131 ve\u00a0\u201cB\u00f6yle bir sistemde kim tek adaml\u0131\u011fa c\u00fcret edebilir? Diyelim ki Cumhurba\u015fkan\u0131 nefsine yenildi, yoldan \u00e7\u0131kt\u0131, ger\u00e7ekten tek adaml\u0131k yapmaya kalkt\u0131. Her \u015feyden \u00f6nce bu ki\u015finin yakas\u0131na kim yap\u0131\u015f\u0131r? Bu d\u00fcnyada millet yap\u0131\u015f\u0131r\u201d\u00a0dedi.<\/p>\n Ama \u015f\u00f6yle bir sorun var ki millet ancak be\u015f y\u0131ldan be\u015f y\u0131la bunu yapabilir. Bir kere se\u00e7ip Saray\u2019a g\u00f6nderdi\u011fini denetleyebilmesi, be\u015f sene s\u00fcreyle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n \u0130\u015fte onun i\u00e7in ba\u015fkanl\u0131k sistemlerini kuran anayasalar bunun \u00f6nlemini al\u0131r.<\/p>\n Denge ve kontrol sistemleri bunun i\u00e7in gereklidir. G\u00fc\u00e7ler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemi bundan ileri gelir.<\/p>\n Bak\u0131n Amerika\u2019da,\u00a0Trump \u201cyoldan \u00e7\u0131kt\u0131\u201d\u00a0ve baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u00fclkesine girmesini yasaklad\u0131.<\/p>\n Bizdeki sistem olsayd\u0131, buna \u201cdur\u201d diyecek kimse ortal\u0131kta olmayacakt\u0131. Ama orada kontrol ve denge mekanizmalar\u0131 var.<\/p>\n Mahkemeler, bu hatal\u0131 karar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 durdurdu, yoldan \u00e7\u0131kan\u0131 yola geri \u00e7evirdi.<\/p>\n Amerika\u2019da ba\u015fkan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn atamalar, halk\u0131n temsilcisi olarak Senato\u2019nun denetimine tabi.<\/p>\n En son olarak bir y\u00fcksek yarg\u0131\u00e7 atamas\u0131nda ilgili komisyondaki sorgu, televizyonlardan canl\u0131 olarak da yay\u0131nland\u0131 ki millet, ne yap\u0131l\u0131yor, ba\u015fkan\u0131n tayin etmek istedi\u011fi adam nas\u0131l birisi \u00f6\u011frensin.<\/p>\n Bizdeki sistem olsayd\u0131, ba\u015fkan adam\u0131 tayin edecekti, yanl\u0131\u015f bir atama yapm\u0131\u015f olmas\u0131 durumunda milletin onu do\u011fru yola \u00e7evirmesi i\u00e7in 5 y\u0131l beklemesi gerekecekti.<\/p>\n Diyebilirsiniz ki Senato\u2019da, ba\u015fkan\u0131n partisi \u00e7o\u011funlukta, ba\u015fkan yine de istedi\u011fini yapar.<\/p>\n Hay\u0131r, yapamaz. Kongre \u00fcyeleri gev\u015fek bir parti disiplini ile hareket ederler. Partinin \u201cak\u201d dedi\u011fine \u201ckara\u201d diyebilirler, kimse de onlar\u0131n bir daha se\u00e7ilmelerini engelleyemez.<\/p>\n Oysa bizde partili Cumhurba\u015fkan\u0131, partisinin milletvekili adaylar\u0131n\u0131 kendisi belirleyip ayn\u0131 anda se\u00e7ilecek.<\/p>\n Yani Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcnden \u00e7\u0131kmaya cesaret edemeyecek bir Meclis \u00e7o\u011funlu\u011fu olacak.<\/p>\n Ve bu Meclis, Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n hi\u00e7bir i\u015flemini denetleme yetkisine sahip de\u011fil.<\/p>\n Ne bakanlar\u0131n\u0131 atamas\u0131na kar\u0131\u015fabilir, ne yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131 se\u00e7mesine.<\/p>\n Valileri, b\u00fcy\u00fckel\u00e7ileri, b\u00fct\u00fcn y\u00fcksek b\u00fcrokrasiyi Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7er, Meclis\u2019in s\u00f6z hakk\u0131 yoktur.<\/p>\n Onun i\u00e7in diyoruz ki, bu Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi, bir tek adam y\u00f6netimi yarat\u0131r, otoriter bir rejim olur.<\/p>\nMilletin denetimi be\u015f y\u0131lda bir<\/h3>\n