![](\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/208893520.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
“Merkez bankas\u0131 buna ‘net hata ve noksan’ diyor<\/span>“<\/p>\n Milliyet yazar\u0131 G\u00fcng\u00f6r Uras, “nereden geldi\u011fi belli olmayan dolar miktar\u0131n\u0131n her ge\u00e7en y\u0131l artt\u0131\u011f\u0131n\u0131” belirterek “Nereden geliyor bu dolarlar? B\u00fcy\u00fcklerimiz ne demi\u015fler? ‘\u00dcz\u00fcm\u00fcn\u00fc ye de ba\u011f\u0131n\u0131 sorma.’ \u0130\u015fte o durumday\u0131z. Gelen dolarlar\u0131 afiyetle yiyoruz. Kime te\u015fekk\u00fcr edece\u011fimizi bilemiyoruz” dedi.<\/p>\n G\u00fcng\u00f6r Uras’\u0131n “Kim g\u00f6nderiyor bu dolarlar\u0131” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131mlanan (17 \u015eubat 2017) yaz\u0131s\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n Nereden geldi\u011fi belli olmayan\u00a0dolar\u00a0miktar\u0131 (Merkez Bankas\u0131 buna \u201cNet Hata ve Noksan\u201d diyor) her y\u0131l 10 milyar dolar\u0131 a\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bir y\u0131l \u00f6nce, \u00fclkeye giren 2 dolar\u0131n 1 dolar\u0131n\u0131n nereden geldi\u011fi belli de\u011fildi. 2016 y\u0131l\u0131nda \u00fclkeye giren 3 dolar\u0131n 1 dolar\u0131n\u0131n nereden geldi\u011fini bilemiyoruz. Kim g\u00f6nderiyor bu dolarlar\u0131? Neden sahibi bilinmiyor. Ama bizim a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kapat\u0131yor,e konomimize katk\u0131da bulunuyor? D\u00f6viz a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 (cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131) yurt d\u0131\u015f\u0131ndan de\u011fi\u015fik kanallardan yurda giren d\u00f6vizle finanse ediyoruz.<\/p>\n Normal kanallardan \u00fclkeye giren d\u00f6viz; (1) Do\u011frudan yat\u0131r\u0131m i\u00e7in gelen d\u00f6viz, (2) Portf\u00f6y yat\u0131r\u0131m\u0131 i\u00e7in gelen d\u00f6viz, (3) Kredi olarak gelen d\u00f6viz. Bu 3 kanaldan giri\u015f\/\u00e7\u0131k\u0131\u015f yapan d\u00f6vizi \u201csermaye hareketleri\u201d olarak izliyoruz.<\/p>\n Ne var ki son zamanlarda d\u00f6viz a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sermaye hareketiyle, bu normal \u00fc\u00e7 kanaldan \u00fclkeye giren d\u00f6vizle de\u011fil de (net hata ve noksan kalemiyle) Nereden geldi\u011fi belli olmayan d\u00f6vizlerle finanse eder hale geldik.<\/p>\n – 2015 y\u0131l\u0131nda, sermaye hareketiyle \u00fclkeye gelen d\u00f6viz 10.1 milyar dolar. Nereden geldi\u011fi belli olmayan d\u00f6viz 10.2 milyar dolar.<\/p>\n – 2016 Y\u0131l\u0131nda sermaye hareketiyle \u00fclkeye giren d\u00f6viz 22.3 milyar dolar. Nereden geldi\u011fi belli olmayan d\u00f6viz 11.0 milyar dolar.<\/p>\n Merkez Bankas\u0131\u00a0taraf\u0131ndan 2005 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan bir notta net hata ve noksan rakamlar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131l\u0131yor:<\/p>\n – \u0130thalat veya ihracat i\u00e7in mal\u0131n hareketi ile \u00f6demenin farkl\u0131 bilan\u00e7o d\u00f6nemlerine yans\u0131mas\u0131nda zaman uyumsuzlu\u011fu,<\/p>\n – G\u00fcmr\u00fck i\u015flemlerine ili\u015fkin beyanat hatalar\u0131 (ithalat veya ihracat rakamlar\u0131n\u0131n az veya fazla g\u00f6sterilmesi),<\/p>\n – \u00d6demeler dengesindeki \u00e7e\u015fitli kalemlerden elde edilen gelirlerin sistem d\u0131\u015f\u0131na (yast\u0131k alt\u0131na kasalara) \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya finansman esnas\u0131nda sistem d\u0131\u015f\u0131ndan kaynak kullan\u0131lmas\u0131 seklindeki kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 i\u015flemler,<\/p>\n – Baz\u0131 verilerin (turizm ve bavul ticareti) anketleelde edilmesindeki hatalar.<\/p>\n Hata olur da… Hatan\u0131n giderek b\u00fcy\u00fcmesi, normal yollardan giren d\u00f6viz boyutuna ula\u015fmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131. 2002\u2019den 2016 sonuna kadar nereden geldi\u011fi belli olmayan d\u00f6viz giri\u015fi 40.9 milyar dolar…<\/p>\n Ekonominin \u00e7ark\u0131 neredeyse, nereden geldi\u011fi belli olmayan dolarlar sayesinde d\u00f6n\u00fcyor. Neredeyse, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 nereden geldi\u011fi belli olmayan dolarlarla finanse ediyoruz. Nereden geldi\u011fi belli olmayan dolarlar olmasa, d\u00f6viz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ekece\u011fiz. Dolar fiyat\u0131n\u0131 dizginlemek m\u00fcmk\u00fcn olamayacak.<\/p>\n \u0130yi de bu dolarlar nereden geliyor? \u201c\u015eehir efsanelerine\u201d (halk\u0131m\u0131z\u0131n kendi kendine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re):<\/p>\n (1) Bu dolarlar\u0131n kayna\u011f\u0131, bizim, T\u00fcrklerin yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00f6viz hesaplar\u0131. S\u0131k\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a d\u0131\u015far\u0131dan d\u00f6viz getiriyorlar. T\u00fcrklerin yurt d\u0131\u015f\u0131nda her y\u0131l bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckte d\u00f6viz getirecek bollukta kaynaklar\u0131n\u0131n olmas\u0131, bu kayna\u011f\u0131n bir t\u00fcrl\u00fc t\u00fckenmemesi inand\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil.<\/p>\n (2) Bu dolarlar\u0131 Irakl\u0131lar, Suriyeliler, kendilerini g\u00fcvende hissetmeyen Araplar T\u00fcrkiye\u2019ye getiriyorlar. Yabanc\u0131lar dolar getirince ya bankaya yat\u0131racaklar, ya harcayacaklar ki getirdikleri d\u00f6viz cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n finansman\u0131na katk\u0131 yaps\u0131n. O zaman da nereden geldi\u011fi bilinir. Getirilen dolarlar sand\u0131k i\u00e7inde, bavulda saklan\u0131yorsa, hesaba girmez.<\/p>\n (3)\u00a0Katar, Suudi\u00a0Arabistan,\u00a0Kuveyt\u00a0gibi dost M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeler, T\u00fcrk ekonomisine destek vermek i\u00e7in dolar g\u00f6nderiyorlar. Bu ger\u00e7ekse, o zaman da bu dolarlar\u0131n gene banka hesaplar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmesi gerekir.<\/p>\n (4) Hesap hatas\u0131 denilmesi zor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckte hesap hatas\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n D\u00f6nd\u00fck dola\u015ft\u0131k ayn\u0131 noktaya geldik. Nereden geliyor bu dolarlar? B\u00fcy\u00fcklerimiz ne demi\u015fler? \u201c\u00dcz\u00fcm\u00fcn\u00fc ye de… Ba\u011f\u0131n\u0131 sorma…\u201d<\/p>\n \u0130\u015fte o durumday\u0131z.<\/p>\n Gelen dolarlar\u0131 afiyetle yiyoruz. Kime te\u015fekk\u00fcr edece\u011fimizi bilemiyoruz.<\/p>\nRivayet muhtelif<\/h3>\n