![\"Hayvanlar](\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2009\/02\/kis-uykusu-12122008.jpg\" "\\"Hayvanlar")
<\/p>\n<\/p>\n
\n
K\u0131\u015f mevsimi yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, hava so\u011fur, g\u00fcnler k\u0131sal\u0131r, yapraklar renk de\u011fi\u015ftirir ve yere d\u00fc\u015ferler, kar topra\u011f\u0131n \u00fczerini kaplar. \u0130nsanlar s\u0131cak al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinde ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 al\u0131p, s\u0131cak arabalar\u0131nda, s\u0131cak evlerine gelirler. \u00dczerlerine kazaklar, h\u0131rkalar giyerler. \u0130yi de, tabiatta do\u011fal ortamda ya\u015fayan hayvanlar k\u0131\u015f\u0131 nas\u0131l ge\u00e7irir, hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?<\/p>\n
Bir k\u0131sm\u0131 daha \u0131l\u0131man yerlere g\u00f6\u00e7erler. Bu konuda ku\u015flar ve bal\u0131klar avantajl\u0131d\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 kendilerini k\u0131\u015fa adapte ederler, daha kal\u0131n yeni t\u00fcyler \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Hatta baz\u0131 tav\u015fan t\u00fcrlerinde karda saklanabilmek i\u00e7in t\u00fcyler beyazla\u015f\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 yiyeceklerini \u00f6nceden depolad\u0131klar\u0131 bir s\u0131\u011f\u0131nak bulurlar. Baz\u0131lar\u0131 da toprakta derin t\u00fcneller a\u00e7arlar ama baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in de k\u0131\u015f mevsimini uyuyarak ge\u00e7irmekten ba\u015fka \u00e7are yoktur.<\/p>\n
Genellikle ay\u0131lar\u0131n k\u0131\u015f uykusuna yatt\u0131klar\u0131 bilinir ama bu do\u011fru de\u011fildir. Ger\u00e7i ay\u0131lar k\u0131\u015f\u0131n ma\u011faralarda uzun uzun uyurlar ama bu k\u0131\u015f uykusu de\u011fildir. Daha do\u011frusu k\u0131\u015f uykusu bir \u00e7e\u015fit uyku de\u011fildir. Normal canl\u0131larda uyan\u0131kken ve uyku halindeyken, v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131nda ve metabolizman\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ciddi bir fark yoktur. Oysa k\u0131\u015f uykusu, hayvanlar\u0131n hayat ile \u00f6l\u00fcm\u00fc ay\u0131ran \u00e7izgiye kadar gelmeleri \u015feklinde tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n
Baz\u0131 hayvanlar\u0131n k\u0131\u015f uykusuna yatmalar\u0131n\u0131n iki sebebi vard\u0131r: Havan\u0131n \u00e7ok so\u011fumas\u0131 ve yiyecek bulma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc. So\u011fuk havada ya\u015fayabilmek i\u00e7in hayvanlar\u0131n daha \u00e7ok enerjiye ihtiya\u00e7 duymalar\u0131na ra\u011fmen karl\u0131 k\u0131\u015f g\u00fcnlerinde yiyecek bulma imkan\u0131 azal\u0131r. K\u0131\u015f uykusu bu zor mevsimde hayvan\u0131n enerji ihtiyac\u0131n\u0131 azalt\u0131r, enerji tasarrufu sa\u011flar.<\/p>\n
K\u0131\u015f uykusu bildi\u011fimiz \u015fekilde uyumak de\u011fildir. Buna bilim dilinde ‘hibernasyon’ diyorlar. V\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bu durumu bir\u00e7ok bal\u0131k t\u00fcr\u00fcnde, kurba\u011falarda, s\u00fcr\u00fcngenlerde, ku\u015flarda ve memelilerde g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n
Hakiki anlamda k\u0131\u015f uykusuna yatan bir hayvan\u0131 (hibernat\u00f6r) g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde, \u00f6lm\u00fc\u015f oldu\u011funu sanabilirsiniz. V\u00fccut \u0131s\u0131lar\u0131 s\u0131f\u0131r dereceye kadar d\u00fc\u015febilir. Bir dakika i\u00e7inde sadece birka\u00e7 kez nefes al\u0131rlar, kalp at\u0131\u015f h\u0131z\u0131 o kadar d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr ki, hissedilmez bile. Havalar \u0131s\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ise v\u00fccudun normal d\u00fczene ge\u00e7mesi sadece birka\u00e7 saat al\u0131r.<\/p>\n
K\u0131\u015f uykusuna yatan hayvanlar, uyku s\u00fcresince kendi v\u00fccutlar\u0131ndaki ya\u011f\u0131 t\u00fckettikleri gibi ara ara uyanarak bulunduklar\u0131 yere yazdan stok ettikleri yiyece\u011fi yiyenler de vard\u0131r.<\/p>\n
K\u0131\u015f uykusu s\u0131ras\u0131nda hayvanlar v\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fczde k\u0131rk\u0131na yak\u0131n\u0131m kaybederler. Bu kayb\u0131n y\u00fczde 90’ma periyodik olarak uyanmalardaki \u0131s\u0131 \u00fcretimi ve enerji kayb\u0131 sebep olurken geri kalan y\u00fczde 10 kay\u0131p ise uyku s\u0131ras\u0131nda olur. K\u0131\u015f uykusu k\u0131\u015f boyunca s\u00fcrmez. Hayvanlar havalar\u0131n so\u011fumaya ba\u015flamas\u0131 ile birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fck bir uyku periyoduna girerler. K\u0131\u015f mevsiminin \u015fartlan a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131k\u00e7a bu periyotlar uzar.<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\n
\n
K\u0131\u015f mevsimi yakla\u015ft\u0131k\u00e7a, hava so\u011fur, g\u00fcnler k\u0131sal\u0131r, yapraklar renk de\u011fi\u015ftirir ve yere d\u00fc\u015ferler, kar topra\u011f\u0131n \u00fczerini kaplar. \u0130nsanlar s\u0131cak al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinde ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 al\u0131p, s\u0131cak arabalar\u0131nda, s\u0131cak evlerine gelirler. \u00dczerlerine kazaklar, h\u0131rkalar giyerler. \u0130yi de, tabiatta do\u011fal ortamda ya\u015fayan hayvanlar k\u0131\u015f\u0131 nas\u0131l ge\u00e7irir, hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?<\/p>\n