{"id":36043,"date":"2010-02-08T13:29:21","date_gmt":"2010-02-08T11:29:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=18966"},"modified":"2010-02-08T13:29:21","modified_gmt":"2010-02-08T11:29:21","slug":"candan-cok-tartisilacak-aciklamalar-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=36043","title":{"rendered":"Can’dan \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lacak a\u00e7\u0131klamalar"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Art\u0131k bu \u00fclkeyi \u00fcniformal\u0131lar kravatl\u0131lar, c\u00fcbbeliler y\u00f6netmiyor. <\/strong><\/p>\n

Demokrat Yarg\u0131 Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Osman Can, cumhuriyetin ger\u00e7ek anlamda cumhuriyet olma s\u00fcrecine girdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve \u015fu saptamay\u0131 yap\u0131yor:<\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u015fu anda yeniyle eski aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fan\u0131yor. Y\u00f6netim el de\u011fi\u015ftiriyor. Art\u0131k bu \u00fclkeyi kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda \u00fcniformal\u0131lar, kravatl\u0131lar, c\u00fcbbeliler y\u00f6netmiyor, y\u00f6netime toplum karar veriyor!\u201d <\/p>\n

Ge\u00e7en hafta HaberT\u00fcrk\u2019te yay\u0131mlanan Kar\u015f\u0131t G\u00f6r\u00fc\u015f program\u0131nda s\u0131k\u0131 bir tart\u0131\u015fma ya\u015fand\u0131… Tam program\u0131n ad\u0131na yak\u0131\u015f\u0131r bir tart\u0131\u015fmayd\u0131 do\u011frusu ve b\u00fct\u00fcn hafta konu\u015fuldu. Yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, sivil anayasa ve \u00fclkenin gidi\u015fat\u0131 \u00fczerine hemen herkesin kafas\u0131nda olan sorulara kendi cephelerinden yan\u0131t verdi iki hukuk adam\u0131. Masan\u0131n bir yan\u0131nda Yarg\u0131tay Onursal Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 Sabih Kanado\u011flu vard\u0131, ki temsil etti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fleri bilmeyenimiz yok neredeyse… Kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ise asl\u0131nda yine \u00e7ok iyi bildi\u011fimiz ama belki s\u0131k\u00e7a ekranlarda g\u00f6rmedi\u011fimiz Anayasa Mahkemesi Raport\u00f6r\u00fc ve Demokrat Yarg\u0131 Derne\u011fi E\u015fba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Osman Can\u2019d\u0131…<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin siyasetini belirleyen \u00f6nemli davalarda g\u00f6rev alm\u0131\u015f bir isim Can. En \u00f6nemli iki davas\u0131n\u0131 saymak bile yeter; AK Parti\u2019nin kapat\u0131lmas\u0131 ve ba\u015f\u00f6rt\u00fc yasa\u011f\u0131… Anayasa Mahkemesi\u2019nde 26 raport\u00f6r varken, bu iki \u00f6nemli davan\u0131n da ona verilmesi tesad\u00fcf de\u011fil, zira do\u00e7entlik tezini siyasi partiler \u00fczerine vermi\u015f. Tabii ki ayn\u0131 zamanda anayasa teorisyeni olmas\u0131 da bu se\u00e7imin bir di\u011fer sebebi. Program boyunca hemen her soruya yan\u0131t verirken ya da Kanado\u011flu\u2019nun tezlerine kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerini savunurken, anayasa hukuk\u00e7usundan \u00f6te bir sosyolog ve tarih\u00e7i gibi yakla\u015ft\u0131 meselelere Can… \u00d6ylesine analizler yapt\u0131 ki, Kanado\u011flu sonunda \u201cBen anayasa profes\u00f6r\u00fc de\u011filim\u201d demek zorunda kald\u0131. Zaten ertesi g\u00fcn de, \u201cKanado\u011flu pes etti\u201d yorumlar\u0131yla birlikte, t\u00fcm sitelerde program\u0131n videolar\u0131na t\u0131klan\u0131p duruldu. Bizim r\u00f6portaj\u0131m\u0131zda da Can, ba\u015ftan sona ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Konu neyse, hep bir tarihsel-toplumsal arka plan \u00e7izdi \u00f6nce, sonra hukuksal analize giri\u015fti.<\/p>\n

S\u00f6z\u00fc fazla uzatmayal\u0131m, asl\u0131nda o g\u00fcn Kanado\u011flu ile onun aras\u0131nda ya\u015fanan tart\u0131\u015fmada da, bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n temelinde de eskiyle yeni aras\u0131ndaki m\u00fccadele yat\u0131yor. Demokrat Yarg\u0131 Derne\u011fi E\u015fba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131yla konu\u015ftu\u011fumuz Can, \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 k\u0131saca \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin gelece\u011fini in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015f\u0131yoruz. Ya ge\u00e7mi\u015fteki gibi demokrasi ve insan haklar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca bir maske olarak kullanan antidemokratik sistemle ya\u015famaya devam edece\u011fiz ya da Bat\u0131 standartlar\u0131na uygun ger\u00e7ek bir demokrasi kuraca\u011f\u0131z!\u201d Son bir s\u00f6z\u00fc daha var Kanado\u011flu ve temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnceye; \u201cArt\u0131k bu \u00fclkeyi kravatl\u0131lar, c\u00fcbbeliler, \u00fcniformal\u0131lar y\u00f6netmiyor. Y\u00f6netime art\u0131k toplum karar veriyor!\u201d<\/p>\n

O tart\u0131\u015fmadan sonra ne hissettiniz? B\u00f6yle ses getirmesini bekliyor muydunuz? <\/strong><\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu kadar yank\u0131 yapaca\u011f\u0131n\u0131 beklemiyordum. O tart\u0131\u015fmada eski ile yeni ku\u015fak kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131 \u00e7ok netti. Sabih Bey, belli bir siyasal gelene\u011fi temsil ediyor, biz Demokrat Yarg\u0131 olarak o siyasal gelenek i\u00e7erisinde art\u0131k referans al\u0131nabilecek herhangi bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yeni referanslar\u0131n gerekti\u011fini s\u00f6yleyen bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahibiz. Ama bu kadar dramatik bir tablonun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklemiyordum.<\/p>\n

Dramatik olan neydi? <\/strong><\/p>\n

Toplumun tepkisi diyelim isterseniz buna. \u0130sterseniz Kanado\u011flu\u2019nun orada savundu\u011fu arg\u00fcmanlar\u0131n pozisyonu diyelim. Bunlar\u0131n bu \u015fekilde cereyan etmesini \u00e7ok fazla beklemiyordum. Hele hele benim ki\u015fisel olarak ho\u015fuma gidiyor olsa bile, bu toplumsal tepkilerin belli bir noktadan sonra tabii ki bir ki\u015finin \u015fahs\u0131na y\u00f6neltilmemesi, rasyonalize edilmesi gerekiyor. Kanado\u011flu\u2019nun siyasal anlay\u0131\u015f\u0131 20. y\u00fczy\u0131lda bitip 21. y\u00fczy\u0131la ta\u015fmamas\u0131 gereken bir siyasal anlay\u0131\u015f, tepkilerin de \u00f6yle olmas\u0131n\u0131 arzular\u0131m. Herhal\u00fck\u00e2rda iki g\u00f6r\u00fc\u015f aras\u0131nda bir farkl\u0131l\u0131k vard\u0131, bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok net olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 tabii ki mutlulu\u011fumuz var. Yani bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir tart\u0131\u015fma T\u00fcrkiye\u2019nin gelece\u011finin ne olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin bir tart\u0131\u015fma. Bu gelece\u011fi demokratik Bat\u0131 standartlar\u0131na uygun ve ayn\u0131 zamanda demokratik Bat\u0131 \u00fclkelerinin deneyimlerinden yararlanarak m\u0131 in\u015fa edece\u011fiz, yoksa bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi esasen demokrasiyi ve insan haklar\u0131n\u0131 sadece birer maske olarak kullanan ama ger\u00e7ek itibariyle de bunlar\u0131n tamamen d\u0131\u015f\u0131nda kurgulanm\u0131\u015f olan bir sistem olarak m\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye devam edece\u011fiz? Sabih Kanado\u011flu ile bizim aram\u0131zda, ya da Kanado\u011flu\u2019nun temsil etti\u011fi o siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnce ile bizim demokratik siyasal d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz aras\u0131ndaki temel fark zaten burada. \u201cArt\u0131k \u00f6yle bir ya\u015fa geldim ki, \u00f6n\u00fcmde hat\u0131ralardan ba\u015fka t\u00fcketece\u011fim bir \u015fey kalmad\u0131\u201d bi\u00e7iminde Kruschev\u2019e atfedilen bir s\u00f6z\u00fc hat\u0131rlar\u0131m. \u00d6n\u00fcnde hat\u0131ralardan ba\u015fka bir \u015feyi kalmayan, ge\u00e7mi\u015fin siyasal gelenek ve kabullerince bi\u00e7imlenmi\u015f bu siyasi fig\u00fcrlerin ifadelerini ciddiye al\u0131p, gelece\u011fi belirlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, art\u0131k \u00f6n\u00fcnde bir gelecek olanlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini g\u00fcndemimize ta\u015f\u0131mak zorunday\u0131z diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Gelece\u011fi yeni ku\u015faklara, gelecek hakk\u0131nda endi\u015feleri, beklentileri olan insanlara b\u0131rakmak zorundas\u0131n\u0131z. Kanado\u011flu\u2019nun, asl\u0131nda sa\u011f\u0131yla soluyla o ku\u015fa\u011f\u0131n temel sorunu bu. Biz burada biraz da \u015fu endi\u015feyle hareket ederiz. \u0130talyan sosyalist Gramsci, kriz an\u0131na ili\u015fkin bir tarihsel d\u00f6nemde, \u201cGe\u00e7mi\u015f \u00f6ld\u00fc, gelecek bir t\u00fcrl\u00fc do\u011fmuyor\u201d demi\u015fti. Bizse gelece\u011fin do\u011fmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyoruz ve asl\u0131nda bunun alt yap\u0131s\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcn toplumsal ko\u015fullar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Aradaki fark o. Ge\u00e7mi\u015fte olan\u0131 art\u0131k ge\u00e7mi\u015fte b\u0131rakal\u0131m ve ge\u00e7mi\u015fte olanlar gelece\u011fi belirleme iddias\u0131nda olmas\u0131nlar.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ge\u00e7mi\u015f \u00f6ld\u00fc diyebilir miyiz? <\/strong><\/p>\n

Kesinlikle.<\/p>\n

Peki \u00f6len ne? <\/strong><\/p>\n

\u00d6len, b\u00fcrokratik mekanizmad\u0131r, \u00f6len dinami\u011fini toplumdan almayan, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru modernle\u015ftiricilik iddias\u0131nda bulunan bir d\u00fczen aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bir toplumda zaman h\u0131zland\u0131r\u0131lmad\u0131ysa, e\u011fer toplumun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 arkaik ili\u015fkiler i\u00e7inde ya\u015famaya devam ediyorsa, siz modernle\u015ftirme yapamazs\u0131n\u0131z. E\u011fer bu ger\u00e7ekle\u015fmediyse laikle\u015fme de olmaz. \u201cSteril\u201d mek\u00e2n modernle\u015fmesiyle laikle\u015fme veya salon bat\u0131l\u0131la\u015fmas\u0131 karikat\u00fcr olmaktan \u00f6teye gidemez.<\/p>\n

Laikle\u015fme ne ile olur? <\/strong><\/p>\n

D\u00fcnya tarihini \u015f\u00f6yle okudu\u011funuzda, para hareketleri, mal hareketleri ve denizcilik ta\u015f\u0131mac\u0131\u011f\u0131yla ba\u015flayan zenginle\u015fme, sonra Merkantalizm s\u00fcreci ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n getirdi\u011fi bir toplumsal farkl\u0131la\u015fma, yeni s\u0131n\u0131flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla birlikte farkl\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fck taleplerinin belirginle\u015fmeye ba\u015flamas\u0131… Bunlar modernle\u015fmeyi sa\u011flayan temel hareketler. Yani i\u015fin do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse, sebep ekonomiktir. K\u00f6yl\u00fc toplumunda zaman \u00e7ok yava\u015f ilerler, neredeyse durur. Zaman\u0131n hareketli oldu\u011funu size g\u00f6sterecek tek unsur, b\u00f6ceklerin hareketi veya yolunu \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f bir yabanc\u0131n\u0131n kasaban\u0131za u\u011framas\u0131d\u0131r. Oysa modern toplumda farkl\u0131 bir hareket vard\u0131r. T\u00fcrk toplumu da modern bir toplum haline geldi. T\u00fcrkiye\u2019de toplum hareketleri \u00e7ok ciddi bir ivme kazand\u0131. \u0130nsanlar zamanla yar\u0131\u015f\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de bu kentle\u015fme s\u00fcreci problemli olsa dahi, yani hen\u00fcz belli \u015fehirli de\u011ferleri \u00f6z\u00fcmseyecek niteli\u011fe sahip olmasa dahi, y\u00fczde 70\u2019lerin \u00fczerine \u00e7\u0131kan bir kentle\u015fme oran\u0131 var. B\u00f6yle bir kentle\u015fme varsa e\u011fer, bu modernle\u015fmenin belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde g\u00f6stergesi ya da modernle\u015fme imk\u00e2n\u0131 say\u0131l\u0131r. Bu oldu\u011fu zaman sek\u00fclerle\u015fme, yani laikle\u015fme ba\u015flar, modernlik budur, bir ideoloji de\u011fildir ve art\u0131k mobilize olmu\u015f olan toplumun kendi siyasetini, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re belirlemeye ba\u015flamas\u0131yla g\u00f6r\u00fclebilir bir s\u00fcre\u00e7tir. Bug\u00fcn\u00fcn toplumunda kimlikler farkl\u0131la\u015ft\u0131, talepler fakl\u0131la\u015ft\u0131, d\u00fcnya anlay\u0131\u015flar\u0131 farkl\u0131la\u015ft\u0131. T\u00fcrk toplumu d\u00fcnyayla ileti\u015fim kurmaya ba\u015flad\u0131, her y\u0131l 5 milyona yak\u0131n insan yurtd\u0131\u015f\u0131na gidiyor, d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6r\u00fcyor, ba\u011flant\u0131lar kuruyor, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yap\u0131yor. Do\u011fu\u2019ya gidiyor, Bat\u0131\u2019ya gidiyor, Kuzey\u2019e, G\u00fcney\u2019e gidiyor. Bunlar modernle\u015fmenin hem ko\u015fullar\u0131 hem de imkanlar\u0131d\u0131r. Modernle\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftiyse art\u0131k o modernlik kendi siyasal d\u00fczenini de yava\u015f yava\u015f \u00fcretmeye ba\u015flar. \u0130\u015fte, T\u00fcrkiye\u2019de eski, steril mekanlarda yer alan ve devlet ad\u0131na konu\u015fma hakk\u0131 ve yetkisini kendinde g\u00f6ren b\u00fcrokratlar\u0131n art\u0131k bu toplumu kontrol edebilme ve kendi alg\u0131 ve ideolojilerini topluma dikte edebilme imkan\u0131 ortadan kalkm\u0131\u015f durumda. Bu toplum kontrol edilebilir bir toplum de\u011fil art\u0131k.<\/p>\n

Peki bu de\u011fi\u015fimde AK Parti\u2019nin rol\u00fc ne? <\/strong><\/p>\n

Bu de\u011fi\u015fim toplumdan kaynaklanan bir de\u011fi\u015fim. Aksi sosyal yasalara ayk\u0131r\u0131. Yani bir parti \u00e7\u0131kacak ve de\u011fi\u015fim olacak diyecek, olacak, b\u00f6yle bir \u015fey yok. De\u011fi\u015fim toplumsal bir talep olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman ba\u015flar. Devrim dedi\u011finiz \u015fey de bu \u015fekilde olur. \u0130tirazlar ortaya \u00e7\u0131kmaya ve yan\u0131t aranmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda, yani toplumun zorlad\u0131\u011f\u0131 siyasal akt\u00f6rler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda de\u011fi\u015fim ba\u015flam\u0131\u015f demektir.<\/p>\n

Cumhuriyet, cumhuriyet olmaya ba\u015fl\u0131yor <\/strong><\/p>\n

Yani o zaman cumhuriyetin kurulu\u015funda yukar\u0131da a\u015fa\u011f\u0131ya yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan modernle\u015ftirme hareketi \u015fimdi kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015fiyor?<\/strong><\/p>\n

Evet, bu 2 binli y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fiyor. Cumhuriyet, cumhuriyet olmaya ba\u015fl\u0131yor. Cumhuriyet i\u00e7erik kazan\u0131yor, olgunla\u015fmaya, \u201ccumhur\u201dun olmaya ba\u015fl\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de cumhuriyet \u00e7ok \u00f6nemli bir kazan\u0131md\u0131r ama bu kazan\u0131m\u0131n ciddi \u015fekilde olgunla\u015fmas\u0131, o eski geleneksel steril mek\u00e2n ve siyaset ekseninde duran insanlar bak\u0131m\u0131ndan da bir tepki olarak alg\u0131lanabilir. Ama onlar\u0131n tehdit alg\u0131lar\u0131 toplumun tehdit alg\u0131lar\u0131 de\u011fildir. \u201cEfendi\u201dlerin stat\u00fclerini garantileyen kurumsal ve ideolojik kazan\u0131mlar\u0131n Cumhuriyetin kazan\u0131mlar\u0131yla bir ilgisi yoktur. \u00c7ok ciddi bir farkl\u0131la\u015fma var… \u00d6yle bir noktaya geldi ki toplumsal farkl\u0131la\u015fma, art\u0131k hi\u00e7bir siyasi s\u00fcreci kamuoyu denetimi d\u0131\u015f\u0131nda tutam\u0131yorsunuz. \u0130steseniz de istemeseniz de art\u0131k kamuoyu denetimi b\u00fct\u00fcn mekanizmalar i\u00e7erisine girmeye ba\u015flad\u0131. Bu denetim o mekanizmalar\u0131n i\u00e7ine girdi\u011fi i\u00e7in bug\u00fcne kadar T\u00fcrkiye siyasetinin y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kapal\u0131 koridorlar art\u0131k kapal\u0131 tutulamaz hale geldi. Bunun \u00fczerine d\u00fcnya kadar gizli belge, \u015fifre ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor, bunlar \u00e7\u0131kar\u0131ls\u0131n diye m\u00fccadele ediliyor. \u2019\u00c7\u0131kar\u0131ls\u0131n\u2019 diyenlerle, \u2019\u00c7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u2019 diyenler aras\u0131nda tabii ki gizli bir siyasi \u00e7eki\u015fme var ama bu siyasi \u00e7eki\u015fme yukar\u0131da cereyan eden bir \u015fey. Biz ise buna de\u011fil, dip dalgaya, o derinde cereyan eden ve yukar\u0131daki \u00e7eki\u015fmeleri de tetikleleyen geli\u015fmelere dikkat \u00e7ekmek istiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc o derinde cereyan eden geli\u015fmeler zaten eskiyi \u00f6ld\u00fcren \u015feyler. O kapal\u0131 mekanlar aras\u0131nda \u00fcniformal\u0131lar\u0131n, c\u00fcbbelilerin ya da kravatl\u0131lar\u0131n y\u00f6netti\u011fi bir politik bir d\u00fczendi bu. \u0130\u015fte bu politik d\u00fczen art\u0131k bitiyor. Kravat, c\u00fcbbe ya da \u00fcniforma T\u00fcrkiye\u2019de siyaset \u00fcretici mekanizmalar olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131 art\u0131k. Bunu sa\u011flayan ise bu toplumsal farkl\u0131la\u015fmad\u0131r, denetim ihtiyac\u0131d\u0131r ve art\u0131k gizleyemez hale gelinen bir siyasal s\u00fcrecin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de sa\u011f ile sol, laik ile dindar de\u011fil, eski ile yeni \u00e7at\u0131\u015f\u0131yor… <\/strong><\/p>\n

O zaman \u015fu anda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 nas\u0131l tan\u0131mlayabilirsiniz?<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fma sa\u011f ile sol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fildir. Hem sa\u011f i\u00e7inde hem sol i\u00e7inde, \u201ceski\u201dye ait olanla \u201cyeni\u201dye ait olan\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Sa\u011f\u0131n i\u00e7inde de hem eskinin muhafaza edilmesini isteyenler hem de de\u011fi\u015fim isteyenler vard\u0131r. Sol i\u00e7erisinde de hem eskiyi kutsamaya \u00e7al\u0131\u015fanlar, hem de eskiden kendini kurtar\u0131p art\u0131k yeni referanslar\u0131n pe\u015finde giden kesimler vard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6yle ya, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc \u00e7ok ac\u0131 ya\u015fayan solcular\u0131n i\u00e7inde bile darbe isteyenler var… <\/strong><\/p>\n

Tart\u0131\u015fmas\u0131z. Yani son tahlilde \u201927 May\u0131s iyi darbeydi\u2019 diyenler, 12 Eyl\u00fcl\u2019e de sahip \u00e7\u0131kmak zorundad\u0131rlar zaten. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce ekseni onu gerektiriyor ama yeniyi isteyen, yani daha farkl\u0131, daha gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck olan bir dinami\u011fin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ku\u015fak bu tarihlerin tamamen d\u0131\u015f\u0131nda ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl olarak kar\u015f\u0131s\u0131nda olan bir ku\u015fak. Hay\u0131r, ne 27 May\u0131s, ne 12 Eyl\u00fcl iyiydi! Ne 28 \u015eubat, ne 27 Nisan iyiydi! Hi\u00e7birisi topluma ait olan siyaset modelleri de\u011fildi. Kapal\u0131 mekanlar i\u00e7erisinde efendilerin kendi aralar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 siyasi kavgalar\u0131n sonucuydu. \u015eimdi biz \u015funu diyoruz; kusura bakmay\u0131n, biz bu oyunda yokuz. 27 May\u0131s\u2019\u0131n\u0131z iyi imi\u015f, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn\u00fcz k\u00f6t\u00fcym\u00fc\u015f ya da tam tersi. Bu ge\u00e7mi\u015fe ait olan, ya\u015fanmamas\u0131 gereken bir sayfayd\u0131. T\u00fcrk siyasi tarihi i\u00e7erisinde kara leke olan bir sayfayd\u0131, o kara leke ile ya\u015famay\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz, hele hele \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za o kara sayfan\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde ya\u015fat\u0131lmas\u0131na hi\u00e7 izin vermeyece\u011fiz.<\/p>\n

AK Parti i\u00e7inde de eski ile yeni kavgas\u0131 var<\/strong><\/p>\n

Yani bug\u00fcn ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fma laiklik dindarl\u0131k \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil? <\/strong><\/p>\n

Tabii ki de\u011fil. Avrupa\u2019da ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcrecine bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman laiklik bir \u00f6zg\u00fcrle\u015fme s\u00fcrecidir. \u0130yiyi, do\u011fruyu, buna benzer ya\u015fam bi\u00e7imlerini \u201cen iyi bilen\u201d efendiler eliyle \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirme de\u011fil. Bunu besleyen ekonomik dinamikler ve farkl\u0131la\u015fman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 talepler vard\u0131r ama i\u015fin ilginci, \u00f6z\u00fcnde dinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck taleplerinin olmas\u0131d\u0131r. Laikli\u011fin ilk ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 belge, 30 y\u0131l s\u00fcren din sava\u015flar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 1648\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olan Westphalia Anla\u015fmas\u0131\u2019d\u0131r. Bu anla\u015fma neyi sa\u011flad\u0131? Devlet hi\u00e7bir dinin rit\u00fcellerini uygulama bi\u00e7imlerine ve inan\u00e7 sistemine kar\u0131\u015famaz, buna dayal\u0131 olarak insanlar aras\u0131nda ayr\u0131m yapamaz ama her bir dinin mensuplar\u0131n\u0131n kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sonuna kadar istedi\u011fi \u015fekilde ya\u015famas\u0131n\u0131 garanti eder. O y\u00fczden zaten din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde, gelene\u011finde genelde b\u00fct\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin anas\u0131 olarak kabul edilir. T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f var m\u0131? Din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc anayasada neredeyse olmamas\u0131 gereken bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck olarak de\u011ferlendiriliyor ya da T\u00fcrk siyasal e\u011fitiminin din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden anlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, genellikle ikinci boyutudur, yani onun \u00e7ok tehlikeli olu\u015fu, bu nedenle toplumsal d\u00fczenden \u00f6telenmesi gere\u011fidir. Kimi zaman da bir dine inanmama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Esas vurgu orayad\u0131r. Oysaki vurgu her ikisine de olmal\u0131. \u0130nanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de, inanmama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de olmal\u0131. Reddetme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, de\u011fi\u015ftirme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de olmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bireye ait olan bir sorundur. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck budur, dayat\u0131lamaz, tan\u0131mlama ad\u0131 alt\u0131nda s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. Hele hele bu devirde…<\/p>\n

Laikli\u011fin g\u00fcvencesi dindarl\u0131k olacak <\/strong><\/p>\n

Peki yeni anayasa ile laiklik dindarl\u0131k kavgas\u0131 yeniden ba\u015flar m\u0131? <\/strong><\/p>\n

Bunlar siyasi ve b\u00fcrokratik akt\u00f6rlerin siyaset yapma arac\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu kavga her zaman yap\u0131l\u0131r. Ama T\u00fcrkiye\u2019de ge\u00e7mi\u015fe ait olan laiklik dindarl\u0131k tart\u0131\u015fmas\u0131 anlams\u0131z bir tart\u0131\u015fmayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de tarihselli\u011fi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7eri\u011fiyle anla\u015f\u0131lan bir laiklik de yoktu. Laiklik yaln\u0131zca homojenle\u015ftirici bir iktidar arac\u0131, dindarl\u0131k ise ba\u015fta arkaik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm, sonradan siyasal ara\u00e7 olarak anla\u015f\u0131ld\u0131. Yani do\u011fru d\u00fcr\u00fcst laiklik de yoktu, dindarl\u0131k da yoktu i\u015fin do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse.<\/p>\n

\u015eimdi var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u015eimdi toplumun farkl\u0131 parametreleri var. Art\u0131k toplumsal mobilizasyonun ard\u0131ndan yava\u015f yava\u015f sek\u00fclerle\u015fme ger\u00e7ekle\u015fiyor. Ekonomik rasyonalitenin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu sek\u00fclerle\u015fmenin ard\u0131ndan bir laiklik tart\u0131\u015fmas\u0131 yapabiliriz ama zaten laikli\u011fin en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvencelerinden biri dindarl\u0131k olacakt\u0131r. Dindarlar kendi dindarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015famak i\u00e7in laikli\u011fe ihtiya\u00e7 duyacakt\u0131r. Bunu toplum benimsemi\u015f durumda zaten.<\/p>\n

Yani T\u00fcrkiye dindarla\u015ft\u0131k\u00e7a daha da fazla laikle\u015fecek mi?<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r. Laiklik, toplumsal modernle\u015fmenin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir de\u011ferdir. Bu de\u011fer herkesin inanc\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fayabilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Yani \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ama\u00e7 edinen bir de\u011ferdir. Bu \u015fu demektir, dindar insanlar da \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ya\u015fayabilecek, dindar olmayan insanlar da… Dindar insan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ya\u015fayabilece\u011fi i\u00e7in laikli\u011fe daha \u00e7ok sahip \u00e7\u0131kacak. Laiklik bir toplumsal bar\u0131\u015f projesi haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olacak ve \u00e7at\u0131\u015fma ekseninden d\u0131\u015flanm\u0131\u015f olacak. Tabii bunun b\u00f6yle olmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok ciddi bir efor sarf ediliyor. Ama bizim eksenimiz \u00e7ok net; biz b\u00f6yle bir tart\u0131\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015fu anda eski ile yeni aras\u0131nda bir tart\u0131\u015fma oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyoruz, \u00f6teki tart\u0131\u015fmalar eski ve kapal\u0131 mek\u00e2n tart\u0131\u015fmalar\u0131. Art\u0131k de\u011fer vermiyoruz onlara.<\/p>\n

Peki sizce AK Parti eski ile yeni aras\u0131nda nerede duruyor?<\/strong><\/p>\n

AK Parti bu tart\u0131\u015fma i\u00e7erisinde, daha do\u011frusu yeni ile eski aras\u0131nda h\u00e2l\u00e2 konumunu netle\u015ftirilebilmi\u015f bir parti de\u011fil. Bunu net olarak s\u00f6yl\u00fcyoruz ve 2007 May\u0131s\u2019\u0131nda bunu Radikal 2\u2019de yazm\u0131\u015ft\u0131m. Halen bu s\u00fcreci tam olarak okuyabilmi\u015f de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc AK Parti\u2019de de ge\u00e7mi\u015fe ait olan, o tart\u0131\u015fma bi\u00e7imlerini devam ettirmeye \u00e7al\u0131\u015fan, eskinin o kategorilerine g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam eden ciddi bir ku\u015fak var. En ufak bir \u015fekilde onlara dokundu\u011funuz zaman hemen o ola\u011fan\u00fcst\u00fc anlams\u0131z tart\u0131\u015fma reflekslerinin ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Ama farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015fan ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc Bat\u0131\u2019ya, evrensel olana \u00e7evirmi\u015f olan bir ku\u015fak da var partinin i\u00e7inde. Dolay\u0131s\u0131yla asl\u0131nda yeni ile eski aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fma, kavga, AKP i\u00e7erisinde de var gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, bizim g\u00f6zlemimiz bu.<\/p>\n

\u201cCemaatten miyim, de\u011fil miyim? Merak edenler bir zahmet yazd\u0131klar\u0131m\u0131 okusunlar!\u201d <\/strong><\/p>\n

R\u00f6portaja gitmeden \u00f6nce her zamanki gibi bir ar\u015fiv \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131m. Can\u2019a ili\u015fkin bir s\u0131fata rastlad\u0131m, anlamad\u0131m, \u2019fetoist\u2019! Me\u011fer Fethullah G\u00fclen Cemaati yanda\u015flar\u0131 i\u00e7in yeni bir lakapm\u0131\u015f. Abuk sabuk, s\u00f6zde k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek ama\u00e7l\u0131… Yine de sordum Can\u2019a a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k; \u201cG\u00fclen Cemaati\u2019nden misiniz?\u201d diye… G\u00fcld\u00fc, \u201cBenim yaz\u0131lar\u0131m\u0131, kitaplar\u0131m\u0131 okuyanlar ne oldu\u011fumu gayet iyi bilirler. Hiyerar\u015filerle daima sorunu olmu\u015f biri olarak, ben bu soruya cevap vermeyeyim, bir zahmet merak edenler birka\u00e7 saatlerini ay\u0131r\u0131p okusunlar. \u00d6tesinde kimseye kendimi kan\u0131tlamak zorunda da de\u011filim\u201d dedi. Ama benden size bir ipucu, b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131n\u0131n ismi Vera! \u201cI\u011fd\u0131r do\u011fumlu bir adam, nereden eser de k\u0131z\u0131na bu ad\u0131 verir?\u201d derseniz… Bir Naz\u0131m Hikmet sevgisinden, iki ger\u00e7e\u011fe olan tutkusundan. Zira Vera\u2019n\u0131n Latince anlam\u0131 \u201cger\u00e7ek, sahici\u201d demek…<\/p>\n

Kaynak : Haber1.com<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n

Art\u0131k bu \u00fclkeyi \u00fcniformal\u0131lar kravatl\u0131lar, c\u00fcbbeliler y\u00f6netmiyor. <\/p>\n

Demokrat Yarg\u0131 Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Osman Can, cumhuriyetin ger\u00e7ek anlamda cumhuriyet olma s\u00fcrecine girdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve \u015fu saptamay\u0131 yap\u0131yor:<\/p>\n

\u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u015fu anda yeniyle eski aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fan\u0131yor. Y\u00f6netim el de\u011fi\u015ftiriyor. Art\u0131k bu \u00fclkeyi kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[],"class_list":["post-36043","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","odd"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36043"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36043\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}