{"id":20303,"date":"2010-03-09T17:07:25","date_gmt":"2010-03-09T15:07:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=20303"},"modified":"2010-03-09T17:07:25","modified_gmt":"2010-03-09T15:07:25","slug":"secim-sonuclari-nasil-degistirilebilir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=20303","title":{"rendered":"Se\u00e7im Sonu\u00e7lar\u0131 Nas\u0131l De\u011fi\u015ftirilebilir?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Bilgisayar sisteminden se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? \u00f6nlemleri nelerdir<\/p>\n

X bir il\u00e7eden girilen bir bilgi merkeze gelene dek elektronik yolda (yani ileti\u015fim a\u011f\u0131nda) “de\u011fi\u015febilir”. Ve bunu ne YSK, ne SE\u00c7S\u0130S ne de bu altyap\u0131y\u0131 kuranlar bilebilir. Bunu anlaman\u0131n tek bir yolu var. O da a\u00e7\u0131klanan verilerle sand\u0131k ba\u015f\u0131nda not edilen bilgilerin ayn\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131k baz\u0131nda kontrol etmektir. <\/p>\n

Binlerce sand\u0131ktaki oylar\u0131n ve tutanaklar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in bu kadar s\u00fcre yeter mi? E\u011fer bir de\u011fi\u015ftirme s\u00f6z konusu ise do\u011fald\u0131r ki de\u011fi\u015ftirilmi\u015f oy adetlerinin sand\u0131k baz\u0131nda ne kadar olaca\u011f\u0131 da se\u00e7im gecesi belirlenmez. Bunun altyap\u0131s\u0131 \u00f6nden tespit edilir. Hal b\u00f6yle olunca her bir sand\u0131k i\u00e7in gerekli olan t\u00fcm oylar ve tutanaklar \u00f6nden haz\u0131rlan\u0131r. Se\u00e7imi izleyen g\u00fcnlerde yap\u0131lacak i\u015f sadece torbalar\u0131 ve tutanak k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek \u015feklinde olacakt\u0131r.<\/p>\n

22 Temmuz’da yap\u0131lan genel se\u00e7imlerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n beklenenden erken a\u00e7\u0131klanmas\u0131, AKP beklentilerin \u00fczerinde oy almasayd\u0131 belki de YSK’n\u0131n \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131s\u0131 olarak de\u011ferlendirilecekti. Ancak kamuoyu \u015fimdi tam tersine acaba se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na hile mi kar\u0131\u015ft\u0131 teredd\u00fct\u00fc ya\u015f\u0131yor. Hele bir de i\u015fin i\u00e7ine tam anla\u015f\u0131lmayan bilgisayar teknolojisi girince “tamam i\u015fte” deniyor “bu i\u015fin i\u00e7inde mutlaka bir i\u015f vard\u0131r”.<\/p>\n

Bilgiden \u00e7ok fikirlerin \u00f6n planda oldu\u011fu \u00fclkemizde “bir i\u015f vard\u0131r” ya da “bir i\u015f yoktur” fikrini desteklemek \u00fczere bir \u015feyler yazmak yerine, bu i\u015fin ne oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde bilgilendirici bir \u015feyler kaleme alman\u0131n daha uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

Bu t\u00fcr birden \u00e7ok mek\u00e2n, ki\u015fi ya da grubun sorumlulu\u011fundaki s\u00fcre\u00e7lerde s\u00fcrecin herhangi bir par\u00e7as\u0131n\u0131 suistimal etmek ya da hatal\u0131 icra etmek olduk\u00e7a kolay. Resmi bir dille yorumlamak gerekirse buna “operasyonel risk” denir. \u015eimdi oylar\u0131n de\u011ferlendirme s\u00fcrecini ve olas\u0131 operasyonel riskleri k\u0131saca bir inceleyelim:<\/p>\n

OPERASYONEL R\u0130SKLER <\/strong><\/p>\n

1. Oy Kullan\u0131m\u0131<\/strong>: Herkes kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu sand\u0131kta oyunu atar ve oy zarflar\u0131 sand\u0131k komisyonu taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131l\u0131r, say\u0131l\u0131r, tutanak olu\u015fturulur. \u0130\u015fin ba\u015flang\u0131c\u0131nda sand\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inin bo\u015f oldu\u011funu varsayar\u0131z. En az\u0131ndan sand\u0131k kurulu gerekli kontrolleri yaparak bunu garanti eder. Ya etmezse?<\/p>\n

O zaman sand\u0131k a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla kay\u0131t listesindeki imza adedinden (yani fiilen gelip oy kullanm\u0131\u015f ki\u015fi adedinden) daha \u00e7ok say\u0131da zarf \u00e7\u0131kar. Bu durumda sand\u0131k kurulu ne yapar? Herkesi tek tek aray\u0131p gelin yeniden oy kullan\u0131n m\u0131 der? Hay\u0131r. Daha ziyade yap\u0131lan \u015fudur: Ka\u00e7 tane fazla zarf \u00e7\u0131kt\u0131ysa, zarflar\u0131 a\u00e7madan \u00f6nce rastgele o kadar zarf\u0131 se\u00e7er ve onlar\u0131 a\u00e7madan imha ederler. Bundan da kimseye bahsetmezler.<\/p>\n

Bu durumda sand\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine diyelim ki fazladan k\u0131rk tane zarf eklenmi\u015f olsa (do\u011fal olarak i\u00e7indeki oylar bu i\u015fi yapan partiye ait olacakt\u0131r) imha etmek \u00fczere rastgele se\u00e7ilen k\u0131rk zarf\u0131n tamam\u0131n\u0131n bu hileyi yapan partiye oy vermi\u015flerden \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. B\u00f6ylece her durumda o parti fazladan oy kazan\u0131lm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Bir ba\u015fka olas\u0131l\u0131k da \u015fudur: Herkes oy atmaya gitmiyor. Diyelim ki bir sand\u0131ktaki 175 ki\u015fiden sadece 100 tanesi oy atmaya geldi. Ya kalan 75 ki\u015fi de gelip oy atm\u0131\u015f gibi bir senaryo ger\u00e7ekle\u015ftirilirse? (75 sahte imza ve sand\u0131\u011fa at\u0131lacak 75 zarf bunun i\u015f i\u00e7in yeterlidir).<\/p>\n

2. Oy Say\u0131m\u0131:<\/strong> \u0130mza adedi ile zarf adedi tuttuktan sonra zarflar a\u00e7\u0131l\u0131r ve tek tek partilere ve ba\u011f\u0131ms\u0131zlara taksim edilir. Sonra da her partinin ve ba\u011f\u0131ms\u0131z aday\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 toplam oylar belirlenir, tutanak tutulur, imzalan\u0131r ve bir \u00fcst kurula (il\u00e7e se\u00e7im kurulu) teslim edilmek \u00fczere yola \u00e7\u0131k\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u0130mzalanm\u0131\u015f tutana\u011f\u0131n zarflardan \u00e7\u0131kan oylarla birebir olup olmad\u0131\u011f\u0131 ne malum? Ya ben 11 yaz\u0131yorum derken 77 yazarsam? Di\u011fer partilerin de 66 oyunu yersem? Ya da A partisinin oy say\u0131s\u0131n\u0131 B partisinin hanesine yazarsam? Sand\u0131k kurulundaki ki\u015filerin kontrol\u00fcne kalm\u0131\u015f i\u015f.<\/p>\n

3. Tutanaklar\u0131n Teslimi: <\/strong>Tutanaklar il\u00e7e se\u00e7im kuruluna teslim edilmeye gidildi. \u0130l\u00e7e se\u00e7im kuruluna teslim edilen tutanakla, sand\u0131\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda imzalanm\u0131\u015f tutana\u011f\u0131n ayn\u0131 oldu\u011fu ne malum? Ya yolda giderken bir vesile ile tutanaklar (oylar\u0131n i\u00e7inde durdu\u011fu torbayla birlikte) de\u011fi\u015ftirilirse? \u0130mzalar\u0131 kim kontrol edecek? Yeter ki toplam oy say\u0131s\u0131 do\u011fru olsun. Partilere g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu kontrol etmek i\u00e7in oylar\u0131n tek tek yeniden incelemesini gerekir ki bu \u00e7ok uzun i\u015f. Hatta oy torbas\u0131 da de\u011fi\u015ftirilmi\u015fse kontrol yap\u0131lsa bile \u00e7eli\u015fkili bir durum \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r ortaya.<\/p>\n

B\u0130LG\u0130SAYARA G\u0130RME VE YOLDA DE\u011e\u0130\u015eT\u0130RME <\/strong><\/p>\n

4. Tutanaklar\u0131n Bilgisayara Girilmesi:<\/strong> Nihayet, \u00f6nceki se\u00e7imlerden farkl\u0131 bir noktaya geldik. \u0130l\u00e7e Se\u00e7im Kurulu’na teslim edilen tutana\u011f\u0131n bilgisayara girilmesi. Pratikte bu i\u015f nas\u0131l yap\u0131l\u0131r? Herhalde birisi tutanaktaki say\u0131y\u0131 okur, di\u011feri de bilgisayar ekran\u0131ndan girer.<\/p>\n

Peki tutanakta yaz\u0131l\u0131 olanlar\u0131n bilgisayara hatas\u0131z, eksiksiz, de\u011fi\u015ftirilmeden girildi\u011fini kim garanti edecek? Bilgisayar m\u0131? YSK’n\u0131n SE\u00c7S\u0130S sistemi mi? Hay\u0131r. YSK ba\u015fkan\u0131 da konuyu biraz s\u0131radanla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, “bu t\u00fcr maddi hatalar yap\u0131lm\u0131\u015f olabilir” diye beyanat verdi. Ancak \u00f6yle bir ses tonuyla s\u00f6yledi ki bu t\u00fcr hatalar\u0131n genel resmi de\u011fi\u015ftirmeyecek kadar az oldu\u011funu vurgulamak istedi.<\/p>\n

Peki bunu nereden bilece\u011fiz? Elimizde \u00f6nceki y\u0131llarda yap\u0131lm\u0131\u015f maddi hata istatisti\u011fi var m\u0131? \u00d6rne\u011fin YSK \u015f\u00f6yle diyebiliyor mu: \u00d6nceki y\u0131llarda sand\u0131k adedi a\u00e7\u0131s\u0131nda y\u00fczde \u015fu kadar, toplam oy adedi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fczde \u015fu kadar maddi hata yapma oran\u0131 vard\u0131. Bu se\u00e7imde ise bu oranlar \u015fu kadard\u0131r?<\/p>\n

Yok. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar sonucu de\u011fi\u015ftirmeyecek derecede \u00f6nemsiz bilgiler (mi acaba?)<\/p>\n

\u015eimdi gelelim sand\u0131k bilgilerinin bilgisayara girdikten sonra ba\u015f\u0131na neler gelebilece\u011fine.<\/p>\n

5. Elektronik Yolda De\u011fi\u015ftirme: <\/strong>\u00d6ncelikle \u015funu belirtmek gerekir ki d\u00fcnya \u00fczerinde \u015fu an y\u00fczde y\u00fcz g\u00fcvenli herhangi bir bilgisayar sistemi teorik olarak olamaz. SE\u00c7S\u0130S’in g\u00fcvenlik standardlar\u0131n\u0131 bilmiyorum ancak \u015fu bir ger\u00e7ek ki \u00e7ok g\u00fcvenilir ulusal baz\u0131 kurumlar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131p teyit etmedi\u011fi s\u00fcrece SE\u00c7S\u0130S sisteminin d\u0131\u015far\u0131dan bir m\u00fcdahaleye a\u00e7\u0131k bir sistem oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemek i\u00e7in hi\u00e7bir neden yok.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 \u015fu: X bir il\u00e7eden girilen bir bilgi merkeze gelene dek elektronik yolda (yani ileti\u015fim a\u011f\u0131nda) “de\u011fi\u015febilir”. Ve bunu ne YSK, ne SE\u00c7S\u0130S ne de bu altyap\u0131y\u0131 kuranlar bilebilir. Bunu anlaman\u0131n tek bir yolu var. O da a\u00e7\u0131klanan verilerle sand\u0131k ba\u015f\u0131nda not edilen bilgilerin ayn\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131k baz\u0131nda kontrol etmektir.<\/p>\n

Dikkat edilirse “not edilen” diyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc resmi tutanaklar\u0131n, oy torbalar\u0131n\u0131n merkezdeki bilgiler \u00e7er\u00e7evesinde “d\u00fczeltilmi\u015f” olmas\u0131 i\u00e7in yeterince zaman ge\u00e7ti. Hatta sand\u0131klardan \u00e7\u0131kan oy pusulalar\u0131 bile \u015fimdiye dek resmi sonu\u00e7lar\u0131 destekleyecek \u015fekilde d\u00fczeltilmi\u015f olabilir. O nedenle bu saatten sonra resmi kay\u0131tlarda bir \u00e7eli\u015fme \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 beklememek gerekir.<\/p>\n

O halde bu a\u00e7\u0131dan geriye kalan \u015fey parti temsilcilerinin gayri resmi ald\u0131klar\u0131 notlar olabilir. Sand\u0131k tutana\u011f\u0131 tutulurken belirlenmi\u015f olan say\u0131lar yani. E\u011fer bunlar not edilmediyse ya da parti temsilcileri not etmedikleri halde “sorun \u00e7\u0131karmak i\u00e7in” bizim ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z notlara g\u00f6re oylar de\u011fi\u015ftirilmi\u015f derlerse ne olacak? Hangisi do\u011fru? \u0130\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lamaz.<\/p>\n

OYLAR YOLDA DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130LEB\u0130L\u0130R<\/strong><\/p>\n

Oylar “yolda” nas\u0131l de\u011fi\u015ftirilebilir? Burada \u00e7ok \u00e7e\u015fitli risk fakt\u00f6rleri var. En az\u0131ndan \u015funu bilmekte fayda var ki bug\u00fcn dijital ortamda yap\u0131lan t\u00fcm internet, e-posta, telefon ve faks trafi\u011fi ABD ve baz\u0131 m\u00fcttefiklerinin finansman\u0131 ile kurulmu\u015f olan sistemler sayesinde “izlenebilmekte”. \u0130zlemenin de \u00f6tesinde gerekirse birer kopyas\u0131 “yoldayken” al\u0131nabilmekte.<\/p>\n

Tabii bu “yolda ba\u015f\u0131na kaza gelmesi” olay\u0131 sadece bu t\u00fcr devasa sistemlere sahip olanlar taraf\u0131ndan yap\u0131labilecek bir \u015fey de\u011fil. Sistemi k\u0131ran herhangi bir ki\u015fi ya da ekip de benzer bir m\u00fcdahalede bulunabilir.<\/p>\n

Buraya kadar s\u0131ralanan risk fakt\u00f6rleri her ne kadar olas\u0131 ise de yine de \u00e7ok amat\u00f6rce. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015fin i\u00e7ine \u00e7ok fazla insan giriyor – d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn binlerce sand\u0131k var. Ya da uluslararas\u0131 boyutta bir krizin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olabiliyor.<\/p>\n

Daha “temiz” bir \u00e7al\u0131\u015fma merkezde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bunun i\u00e7in ill\u00e2 ki merkezdeki YSK birimlerinin i\u015fin i\u00e7inde olmas\u0131 gerekmez. \u00c7ok de\u011fer verdi\u011fimiz sand\u0131klardaki oy adetleri sonu\u00e7ta bir bilgisayarda duran bir veritaban\u0131ndaki basit say\u0131lard\u0131r. Bu veri taban\u0131n\u0131n komple de\u011fi\u015ftirilmesi \u00e7ok zor de\u011fil.<\/p>\n

Burada belki de \u00fcst\u00fcnde durulacak en kritik konu de\u011fi\u015ftirilmi\u015f sonu\u00e7larla, sonu\u00e7lara baz te\u015fkil eden sand\u0131klardan \u00e7\u0131kan oy adetlerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n

\u0130K\u0130 \u00d6NEML\u0130 NOKTA <\/strong><\/p>\n

Birincisi ;<\/strong> ciddi anlamda hi\u00e7bir partiden se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na itiraz gelmedi (ya da geldi de medya sa\u011folsun biz bilmiyoruz). Bu en az\u0131ndan \u015fu anlama gelebilir: Partiler de kendi g\u00f6zlemcilerinin elde ettikleri bilgilere g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kan tablo konusunda mutab\u0131k. Ya da bu \u00f6nermeye iki alternatif \u00fcretilebilir: Birincisi partiler sand\u0131k ba\u015flar\u0131ndaki g\u00f6revleri ciddiye almad\u0131 ve k\u0131yaslama yapacak verileri not etmedi (o nedenle de ellerinde itiraz etmeye taban te\u015fkil edecek bir done yok). \u0130kincisi hangi parti olursa olsun herkes bu oyunun i\u00e7inde. Sonu\u00e7lara itiraz etmemeleri gerekti\u011fini engin siyasi deneyimleri \u00e7er\u00e7evesinde anlam\u0131\u015f durumdalar (bu art\u0131k ne anlama geliyorsa).<\/p>\n

\u0130kinci \u00f6nemli nokta<\/strong> ise sand\u0131k tutanaklar\u0131 ve sand\u0131klardan \u00e7\u0131kan oylar\u0131n, (olas\u0131) de\u011fi\u015ftirilmi\u015f sonu\u00e7lara g\u00f6re de\u011fi\u015ftirilecek kadar zaman\u0131n ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131. E\u011fer oy adetleri ve tutanaklar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmi\u015f oldu\u011fu ispat edecek bir delil yoksa en az\u0131ndan resmi anlamda bir de\u011fi\u015ftirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etmek olduk\u00e7a zor (burada ara\u015ft\u0131r\u0131labilecek tek \u015fey kal\u0131yor: Tutanaklar\u0131n alt\u0131ndaki imzalar\u0131n do\u011frulu\u011fu ve adedi).<\/p>\n

O halde \u015fu soru akla gelebilir:<\/strong> Binlerce sand\u0131ktaki oylar\u0131n ve tutanaklar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in bu kadar s\u00fcre yeter mi? E\u011fer bir de\u011fi\u015ftirme s\u00f6z konusu ise do\u011fald\u0131r ki de\u011fi\u015ftirilmi\u015f oy adetlerinin sand\u0131k baz\u0131nda ne kadar olaca\u011f\u0131 da se\u00e7im gecesi belirlenmez. Bunun altyap\u0131s\u0131 \u00f6nden tespit edilir. Hal b\u00f6yle olunca her bir sand\u0131k i\u00e7in gerekli olan t\u00fcm oylar ve tutanaklar \u00f6nden haz\u0131rlan\u0131r. Se\u00e7imi izleyen g\u00fcnlerde yap\u0131lacak i\u015f sadece torbalar\u0131 ve tutanak ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek \u015feklinde olacakt\u0131r.<\/p>\n

Yukar\u0131da s\u0131ralanan basit operasyonel risklerden komplo teorilerine konu olacak ciddiyete dek uzanacak geni\u015f bir yelpazedeki olas\u0131 m\u00fcdahalelerden biri ya da bir ka\u00e7\u0131 22 Temmuz se\u00e7imlerinde uygulanm\u0131\u015f olabilir mi? Bu konuda yorum yapmak zor.<\/p>\n

Ancak \u015fu konuda yorum yapmak daha kolay: \u015eimdiye dek yap\u0131lm\u0131\u015f se\u00e7imlerde herhangi bir de\u011fi\u015ftirme ya da hile yapm\u0131\u015f olmama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedir? \u015eimdiye dek yap\u0131lm\u0131\u015f se\u00e7imlerin “temiz” oldu\u011funu bize kim garanti ediyor?<\/p>\n

Se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde duyurulmu\u015f olmas\u0131 22 Temmuz se\u00e7imlerinin sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in yeterli mi? Ya da YSK’n\u0131n bu se\u00e7ime k\u0131smi bir bilgisayar sistemi ile girmi\u015f olmas\u0131?<\/p>\n

Bence yeterli de\u011fil. <\/strong><\/p>\n

Ancak elimizde ge\u00e7mi\u015f se\u00e7imler de dahil olmak \u00fczere yeterince bilgi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bug\u00fcn kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan tablo konusunda herkes fikir beyan edebiliyor. Bilgi fikirleri belli bir hizaya getirme konusunda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir olgudur (do\u011fru ve yanl\u0131\u015f diye). Yeter ki nesnel olsun. B\u00f6yle bir nesnel bilgiye sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece en do\u011frusundan en yanl\u0131\u015f\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc fikir kendisine al\u0131c\u0131 bulacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hepimizin g\u00f6rmek istedi\u011fi bir tablo var. Hal b\u00f6yle olunca da hangi fikir g\u00f6rmek istedi\u011fimiz tabloyu bize g\u00f6sterme s\u00f6z\u00fc veriyorsa, o fikre sar\u0131lmay\u0131 tercih ediyoruz.<\/p>\n

Kaynak: Cumhuriyet Bilim Teknik<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<\/p>\n

Bilgisayar sisteminden se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? \u00f6nlemleri nelerdir<\/p>\n

X bir il\u00e7eden girilen bir bilgi merkeze gelene dek elektronik yolda (yani ileti\u015fim a\u011f\u0131nda) “de\u011fi\u015febilir”. Ve bunu ne YSK, ne SE\u00c7S\u0130S ne de bu altyap\u0131y\u0131 kuranlar bilebilir. Bunu anlaman\u0131n tek bir yolu var. O da a\u00e7\u0131klanan verilerle sand\u0131k ba\u015f\u0131nda not edilen <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[],"class_list":["post-20303","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","odd"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20303"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20303\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}