{"id":15396,"date":"2009-10-01T07:14:53","date_gmt":"2009-10-01T04:14:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=15396"},"modified":"2009-10-01T07:14:53","modified_gmt":"2009-10-01T04:14:53","slug":"yerkure-sallaniyor","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=15396","title":{"rendered":"Yerk\u00fcre sallan\u0131yor!"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2009\/10\/enkaz.jpg\"  class=\"lightview\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-15397\" src=\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2009\/10\/enkaz.jpg\" alt=\"\" width=\"307\" height=\"236\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00fcney Pasifik&#8217;teki ada \u00fclkesi Amerikan Samoas\u0131 a\u00e7\u0131klar\u0131nda 8.3 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem oldu; deprem ve yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tsunami nedeniyle Samoa adalar\u0131 ve Tongo&#8217;da 119 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. Endonezya&#8217;n\u0131n Sumatra adas\u0131nda 7.9 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem meydana geldi; 200 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, binlerce ki\u015fi enkaz alt\u0131nda. Sumatra Adas\u0131&#8217;n\u0131 vuran depremde \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n 1000&#8217;i a\u015fabilece\u011fi belirtiliyor. <!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Endonezya&#8217;da durum <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Endonezya makamlar\u0131, bug\u00fcn Sumatra Adas\u0131&#8217;n\u0131 vuran \u015fiddetli depremde \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n 1000&#8217;i a\u015fabilece\u011fini bildirdiler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ada&#8217;da 6.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem daha oldu. Bu depremin hasara yol a\u00e7\u0131p a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz bilinmiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Endonezya Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 Kriz Merkezi Ba\u015fkan\u0131 R\u00fcstem Pakaya, deprem felaketinin ard\u0131ndan \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131n 1000&#8217;i a\u015fabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Endonezyal\u0131 yetkililerin son a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, Sumatra Adas\u0131&#8217;n\u0131n 900 bin n\u00fcfusa sahip Padang kenti a\u00e7\u0131klar\u0131nda meydana gelen 7.6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremde 75 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bildirilmi\u015fti. Yetkililer daha sonra \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131n 200&#8217;e ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Endonezyal\u0131 yetkililer, depremde kentte bir hastanenin \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n enkaz\u0131nda binlerce ki\u015finin oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015flerdi. Sumatra&#8217;n\u0131n bat\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131nda yer alan b\u00fcy\u00fck bir liman kenti olan Padang, Singapur&#8217;a yakla\u015f\u0131k 400, Cakarta&#8217;ya da 850 kilometre uzakl\u0131kta bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Endonezyal\u0131 yetkililer, depremde kentte bir hastanenin \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, y\u0131k\u0131lan binalar\u0131n enkaz\u0131nda binlerce ki\u015finin oldu\u011funu da belirtti. \u00dclke televizyonlar\u0131nda enkaz y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 ve y\u0131k\u0131lan evlerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine yer verilirken, Metro televizyonu, Padang havaalan\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6ken \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tsunami alarm\u0131 ise bir s\u00fcre sonra kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di\u011fer bas\u0131n yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131, depremde otellerin de hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duyurdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kentte telefon hatlar\u0131n\u0131n da kesildi\u011fi, kent sakinlerinin panik i\u00e7inde evlerinden d\u0131\u015far\u0131ya ka\u00e7\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depremin geni\u015f bir alanda hissedildi\u011fi, kom\u015fu Singapur&#8217;da da y\u00fcksek binalar\u0131n tahliye edildi\u011fi bildirildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bat\u0131 Sumatra vilayetinin ba\u015fkenti olan Padang, d\u00fcnyan\u0131n en aktif fay hatlar\u0131ndan biri \u00fczerinde bulunuyor. Jeologlar \u00f6teden beri, 900 bin n\u00fcfusu bulunan Padang&#8217;\u0131n g\u00fcn\u00fcn birinde b\u00fcy\u00fck bir depremle y\u0131k\u0131labilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Endonezya meteoroloji kurumu, Padang&#8217;\u0131n 50 kilometre a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndaki depremin, 2004&#8217;teki b\u00fcy\u00fck tsunamiye yol a\u00e7an ayn\u0131 fay hatt\u0131 \u00fczerinde oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Samoa adalar\u0131nda durum <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yetkililer, ara\u00e7lar\u0131n ve insanlar\u0131n sel sular\u0131 taraf\u0131ndan yutuldu\u011funu belirtti. Baz\u0131 k\u00f6ylerde evler denize s\u00fcr\u00fcklendi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Baz\u0131 b\u00f6lgelerde ise tsunami dalgalar\u0131 \u00e7ekilirken tonlarca kum b\u0131rakt\u0131, arama ekipleri kumun alt\u0131nda cesetler buldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yetkililer, tsunaminin Bat\u0131 Sahili\/Alaska Tsunami Uyar\u0131 Merkezi, Bat\u0131 Samoa&#8217;ya ba\u011fl\u0131 Apia&#8217;da ve Amerikan Samoas\u0131&#8217;na ba\u011fl\u0131 Pago Pago&#8217;da tsunami g\u00f6zlendi\u011fini, Pago Pago&#8217;da dalgalar\u0131n normal deniz suyu seviyesinin 1 bu\u00e7uk metre \u00fczerinde oldu\u011funu bildirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Amerikan Samoas\u0131&#8217;ndan bir yetkili Fox televizyonuna sars\u0131nt\u0131y\u0131 5 dakika boyunca hissetti\u011fi a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Afet b\u00f6lgesi ilan edildi<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ABD y\u00f6netimi Amerikan Samoas\u0131&#8217;n\u0131 &#8220;afet b\u00f6lgesi&#8221; ilan etti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack Obama&#8217;n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 afet b\u00f6lgesi karar\u0131, b\u00f6lgeye federal yard\u0131m g\u00f6nderilmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. S\u00f6z konusu karar, zarar g\u00f6ren konut ve binalar\u0131n yeniden yap\u0131lmas\u0131na mali destek verilmesi, mali kay\u0131plar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gibi uygulamalar\u0131 da kaps\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hawai ile Yeni Zelanda aras\u0131nda bulunan volkanik yap\u0131daki Samoa adalar\u0131n\u0131n Amerikan Samoas\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn n\u00fcfusu 65 bin civar\u0131ndayken, Bat\u0131 Samoa olarak da bilinen Samoa&#8217;n\u0131n n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k 220 bin ki\u015fiden olu\u015fuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #993300;\"><em><strong>TSUNAM\u0130 NED\u0130R? <\/strong><\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Japonca&#8217;daki &#8216;tsu&#8217; (liman) ve &#8216;nami&#8217; (dalga) kelimelerinin birle\u015ftirilmesiyle kullan\u0131lan tsunami, &#8220;deprem gibi sismik faaliyetler sonucu denizdeki su k\u00fctlesinin dikey olarak hareketlenmesiyle olu\u015fan ve ola\u011fandan \u00e7ok daha fazla h\u0131za sahip dalga&#8221; olarak tan\u0131mlan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Saatteki h\u0131z\u0131 800-1000 kilometreye kadar da \u00e7\u0131kabilen tsunami dalgalar\u0131, okyanus a\u00e7\u0131klar\u0131 i\u00e7in ola\u011fan kabul edilen, ancak k\u0131y\u0131larda rastlanmayacak y\u00fckseklik olan 10 metreye veya daha y\u00fcksek seviyeye ula\u015fabiliyor. K\u0131y\u0131ya ula\u015fan normal dalgalar sadece su y\u00fczeyinin basit hareketinden olu\u015furken, tsunamide y\u00fczeyden dibe kadar t\u00fcm su k\u00fctlesi hareket ediyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Denizdeki veya okyanustaki ak\u0131nt\u0131lar\u0131 ge\u00e7ici olarak art\u0131r\u0131p azaltmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tsunami ile deniz dalgas\u0131 aras\u0131nda herhangi bir ba\u011flant\u0131 bulunmuyor. B\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 tsunamilerin 10 y\u0131lda bir ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, \u015fimdiye kadar kaydedilen tsunamilerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 59&#8217;u B\u00fcy\u00fck Okyanus&#8217;ta (Pasifik), y\u00fczde 25&#8217;i Akdeniz&#8217;de, y\u00fczde 12&#8217;i Atlas Okyanusu&#8217;nda ve y\u00fczde 4&#8217;\u00fc Hint Okyanusu&#8217;nda meydana geldi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bug\u00fcne kadar en fazla can kayb\u0131na neden olan tsunami ise 2004 y\u0131l\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Hint Okyanusu&#8217;nda meydana gelen 9.15 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremden sonra ortaya \u00e7\u0131kan tsunami, Endonezya, Sri Lanka, Tayland, Malezya ve hatta Somali k\u0131y\u0131lar\u0131na kadar olan b\u00f6lge \u00fclkelerinde yakla\u015f\u0131k 230 bin ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Samoa ve Amerikan Samoas\u0131 <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Depremin vurdu\u011fu Samoa ve Amerikan Samoas\u0131 ayn\u0131 b\u00f6lgede yer almalar\u0131na ra\u011fmen y\u00f6netim bi\u00e7imleriyle birbirinden ayr\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Samoa olarak bilinen ba\u011f\u0131ms\u0131z Samoa devleti, B\u00fcy\u00fck Okyanus&#8217;un g\u00fcneyinde Polinezya&#8217;daki adalar toplulu\u011fundan olu\u015fan bir \u00fclke. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Alman Samoas\u0131 olarak bilinen ba\u011f\u0131ms\u0131z Samoa, 1914-1997 aras\u0131nda Bat\u0131 Samoa ad\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dclke Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan 1976&#8217;da Samoa olarak tan\u0131nd\u0131. G\u00fcneybat\u0131 Asya&#8217;dan gelen g\u00f6\u00e7menlerce 4 bin y\u0131l \u00f6nce kurulan ilk yerle\u015fim yerleri, 1700&#8217;lerde Avrupal\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeciler taraf\u0131ndan ke\u015ffedildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Samoa devletinin bulundu\u011fu Samoa Adalar\u0131 zaman dilimine g\u00f6re yeni y\u0131la ABD&#8217;den sonra giriyor. Samoa&#8217;n\u0131n n\u00fcfusu 2007 verilerine g\u00f6re 177 bin ki\u015fi. N\u00fcfusun y\u00fczde 92&#8217;den fazlas\u0131n\u0131 Samoal\u0131lar olu\u015fturuyor. Avrupa k\u00f6kenliler ise y\u00fczde 7 civar\u0131nda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Anayasal monar\u015fiyle y\u00f6netilen Samoa&#8217;n\u0131n ba\u015fkenti Apia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Samoa ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan ABD topra\u011f\u0131 Amerikan Samoas\u0131 ise bir adalar toplulu\u011fu. Amerikan Samoas\u0131&#8217;n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ve geli\u015fmi\u015f adas\u0131 Tutuila adas\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Amerikan Samoas\u0131 olarak bilinen adalara ilk kez 2 bin 500 y\u0131l \u00f6nce Polinezyal\u0131lar\u0131n yerle\u015fti\u011fi san\u0131l\u0131yor. Avrupal\u0131lar buray\u0131 ke\u015ffetmeden \u00f6nce Tutuila, bug\u00fcn Samoa&#8217;n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan Upolu adas\u0131na ba\u011fl\u0131 bir b\u00f6lgeydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">ABD, 1872&#8217;de Pago Pago&#8217;da deniz \u00fcss\u00fc kurmak i\u00e7in Samoa Krall\u0131\u011f\u0131 ile bir anla\u015fma imzalad\u0131. 1889&#8217;da da ABD, \u0130ngiltere ve Almanya, Samoa&#8217;n\u0131n tarafs\u0131z kalmas\u0131 konusunda anla\u015fmaya vard\u0131lar ve adalar bu \u00fc\u00e7 devletin korumas\u0131 alt\u0131na girdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1899&#8217;da ise 171 derece bat\u0131 boylam\u0131n\u0131n do\u011fusunda kalan adalarda ABD&#8217;nin, bat\u0131s\u0131nda ise Almanya&#8217;n\u0131n \u00e7\u0131kar \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kabul edildi. 1951&#8217;e kadar ABD ordusunun y\u00f6netimi alt\u0131nda olan adalar, bu tarihten sonra Washington y\u00f6netimine ba\u011fland\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1960&#8217;ta halk\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kurucu meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. 1978&#8217;de de Amerikan Samoas\u0131&#8217;n\u0131n se\u00e7imle i\u015f ba\u015f\u0131na gelen ilk valisi g\u00f6reve geldi. Amerikan Samoas\u0131&#8217;n\u0131n \u00fc\u00e7te ikisinden fazlas\u0131n\u0131 kaplayan Tutuila, Amerikan Samoas\u0131&#8217;n\u0131n en b\u00fcy\u00fck adas\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Adalar grubunun bat\u0131 ucu, Samoa&#8217;ya ba\u011fl\u0131 Upolu&#8217;ya 33 km uzakl\u0131kta. Tutuila&#8217;n\u0131n 97 kilometre do\u011fusundaki Manua Adalar\u0131 ikinci b\u00fcy\u00fck toprak par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Tau, bu grubun i\u00e7indeki \u00fc\u00e7 adan\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc. Di\u011fer adalar ise \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Amerikan Samoas\u0131&#8217;n\u0131n 65 bin olan n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu Samoal\u0131lar ve Samoal\u0131 melezler olu\u015fturuyor. Samoal\u0131lar, Hawaii, Tahiti, Tonga ve Yeni Zelanda&#8217;n\u0131n yerli halklar\u0131yla akraba olan bir Polinezya halk\u0131. Samoa dili ise Malezya-Polinezya dil ailesine ba\u011fl\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Amerikan Samoas\u0131 halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu \u0130ngilizce konu\u015fuyor. N\u00fcfusun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 Kongregasyon Kilisesi&#8217;ne ba\u011fl\u0131. Geri kalanlar da genellikle Katolik ya da Metodist. N\u00fcfusun y\u00fczde 95&#8217;i Tutuila adas\u0131nda ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tutuila&#8217;dakilerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 en b\u00fcy\u00fck yerle\u015fim merkezi olan Pago Pago&#8217;nun da bulundu\u011fu adan\u0131n do\u011fu kesimine yerle\u015fmi\u015f durumda. Kalan n\u00fcfusunu hemen hepsi Manua adalar\u0131nda. Swains adas\u0131n\u0131n n\u00fcfusu ise \u00e7ok az.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #808080;\">CNN T\u00dcRK<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00fcney Pasifik&#8217;teki ada \u00fclkesi Amerikan Samoas\u0131 a\u00e7\u0131klar\u0131nda 8.3 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem oldu; deprem ve yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tsunami nedeniyle Samoa adalar\u0131 ve Tongo&#8217;da 119 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. Endonezya&#8217;n\u0131n Sumatra adas\u0131nda 7.9 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem meydana geldi; 200 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, binlerce ki\u015fi enkaz alt\u0131nda. Sumatra Adas\u0131&#8217;n\u0131 vuran depremde \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n 1000&#8217;i a\u015fabilece\u011fi belirtiliyor. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15396","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dunya","odd"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15396\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}