{"id":14198,"date":"2009-09-02T16:34:44","date_gmt":"2009-09-02T13:34:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=14198"},"modified":"2009-09-02T16:34:44","modified_gmt":"2009-09-02T13:34:44","slug":"iki-turk-labaratuarda-altin-uretti","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/?p=14198","title":{"rendered":"\u0130ki T\u00fcrk labaratuarda alt\u0131n \u00fcretti"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Washington \u00dcniversitesi ve \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi’nden iki T\u00fcrk profes\u00f6r, laboratuarda biyolojik ortamda alt\u0131n par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 \u00fcretmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n

Yapay evrim denen bir y\u00f6ntemle vir\u00fcs ve bakteri proteinleri kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fma, Amerikan bilim \u00e7evrelerinde b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Alt\u0131n yapman\u0131n \u015fifresine ula\u015fman\u0131n bin y\u0131llar\u0131 bulan zahmetli yolu, ya\u015fam\u0131n s\u0131rlar\u0131ndan biri olan do\u011fal seleksiyondan ge\u00e7iyor; yani molek\u00fcllerin birbirlerini tan\u0131y\u0131p se\u00e7ip ay\u0131rmay\u0131 bilmesinde yat\u0131yor.<\/p>\n

Harry Potter serisinin ilk filmini izleyenler hat\u0131rlar; Harry ve arkada\u015flar\u0131 okulda girilmesi yasak ulan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc koridora girerler. Burada \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131 bir canavar\u0131n korudu\u011fu “felsefe ta\u015f\u0131” saklanmaktad\u0131r. Harry’nin anne ve babas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcren k\u00f6t\u00fc b\u00fcy\u00fcc\u00fc Voldemort da “felsefe ta\u015f\u0131”nu\u0131 pe\u015findedir. Mistisizme merakl\u0131 olanlar bu ta\u015f\u0131n, ge\u00e7mi\u015fi 2500 y\u0131l \u00f6ncesine kadar dayanan simya ilminin efsanevi ta\u015f\u0131 oldu\u011funu bilirler. “Felsefe ta\u015f\u0131”, en bilinen anlam\u0131yla, t\u00fcm maddeleri alt\u0131na \u00e7eviren ve \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck veren ta\u015ft\u0131r, maddenin en sat hali, \u00f6z\u00fcd\u00fcr. <\/p>\n

Y\u00fczy\u0131llar, bin y\u0131llar boyunca Mezopotamya, Anadolu, Antik M\u0131s\u0131r. \u0130ran, Hindistan ve \u00c7in’de. Antik Yunan’da. Roma \u0130mparatorlu\u011fumda. \u0130slam co\u011frafyas\u0131nda ve Orta\u00e7a\u011fdan itibaren 19, y\u00fczy\u0131la kadar da Avrupa’da simyac\u0131lar hep bu ta\u015f\u0131 aray\u0131p durdular. Isaae Nevton. Robert B\u00f6yle. Demokritus. Razi. Inn Haldun, Cabii Ihn Hayvan, Nieolas Flamel. Platon. Pitagoras, Tales. Zosimus ve Paracelsus “felsefe ta\u015ff’n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan tan\u0131nm\u0131\u015f simyac\u0131lardan yaln\u0131zca birka\u00e7\u0131.<\/p>\n

Simya bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sanat\u0131d\u0131r. Kirli olan\u0131, hasta olan\u0131 bir\u00e7ok s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7irerek ar\u0131nm\u0131\u015f ve m\u00fckemmel olana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ama\u00e7lar. Simyac\u0131lara g\u00f6re madde hastad\u0131r ve iyile\u015fti\u011finde ortaya alt\u0131n \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Simyan\u0131n, maddeden alt\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karma u\u011fra\u015f\u0131, ezoterik olarak insandaki Tanr\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131na denk gelir. Bu anlamda “felsefe ta\u015f\u0131” da mutlak olana kavu\u015fturan bilin\u00e7 anlam\u0131n\u0131 kazan\u0131r. “Felsefe ta\u015f\u0131” en g\u00fczel ifadesini VITRIOL s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnde bulur. VIT-RIO1. Latince bir c\u00fcmledeki s\u00f6zc\u00fcklerin ba\u015f harflerinden olu\u015fmu\u015ftur. Bu c\u00fcmle ‘”Vis\u0130ta Interiora Terra; Rectificando Inv\u00e7nies Oeeultum La-pidem’dirve “‘D\u00fcnyan\u0131n derinliklerini ziyaret et gizli ta\u015f\u0131 bulacaks\u0131n” anlam\u0131na gelir. Simya d\u00fc\u015f\u00fcncesi asl\u0131nda Tanr\u0131’n\u0131n birli\u011finden kaynaklan\u0131r. Evreni yaratan Tanr\u0131. Ruh’a \u00e7e\u015fitli formlar vermi\u015f ve b\u00f6ylelikle madde olu\u015fmu\u015ftur: yani madde Tek olan\u0131n farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerinden ibarettir. Simyac\u0131 ise bu formlar\u0131n aras\u0131nda alt\u0131n olan\u0131 arar. Bu aray\u0131\u015f tarih boyunca simyac\u0131lar\u0131n kent meydanlar\u0131nda yak\u0131lmas\u0131yla bile sonu\u00e7lansa hi\u00e7bir zaman bitmedi.<\/p>\n

\"fft16_mf361887\"<\/a><\/p>\n

Yapay evrimle ger\u00e7ek alt\u0131n<\/em><\/strong><\/p>\n

Ancak sonunda insanl\u0131\u011f\u0131n 2500 y\u0131ll\u0131k r\u00fcyas\u0131 ger\u00e7ek oldu. “Felsefe ta\u015f\u0131” bulundu! Washington \u00dcniversitesi ve \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi’nden iki T\u00fcrk profes\u00f6r laboratuarda biyolojik ortamda alt\u0131n par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 \u00fcretmeyi ba\u015fard\u0131. Ama simyac\u0131lar\u0131n kutsal metinlerinde ge\u00e7ti\u011fi gibi yakmayan ate\u015f, \u0131slatmayan su ve filozof yumurtas\u0131yla de\u011fil; yapay evrimle, bir ba\u015fka deyi\u015fle h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f evrimle alt\u0131n \u00fcretiyorlar.<\/p>\n

Washington \u00dcniversitesi Genetik M\u00fchendisli\u011fi Malzeme Bilimleri ve M\u00fchendislik Merkezi’nin (GEM-SEC) kurucusu ve y\u00f6neticisi Prof. Mehmet Sar\u0131kaya ile \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi (\u0130T\u00dc) Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131, \u0130T\u00dc Molek\u00fcler Biyoloji Genetik ve Biyoteknoloji Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi’nin y\u00f6neticisi Prof. Candan Tamerler’in birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma, malzeme m\u00fchendislikleri i\u00e7in bir devrim niteli\u011finde. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7al\u0131\u015fma yaln\u0131z alt\u0131n \u00fcretebilmenin de\u011fil, savunma, t\u0131p, ila\u00e7 sanayi ve end\u00fcstrinin her alan\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc malzemeyi \u00fcretebilmenin yolunu a\u00e7\u0131yor. S\u00f6z\u00fcn\u00fc eni\u011fimiz malzemeler sentetik malzemeler de\u011fil \u00fcstelik ger\u00e7ek, do\u011fadaki gibi malzemeler!<\/p>\n

\"\"<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n

S\u0131r, molek\u00fcllerin “tan\u0131\u015fma”s\u0131ym\u0131\u015f<\/em><\/strong><\/p>\n

Merak i\u00e7inde “Peki neymi\u015f ger\u00e7ekte bu felsefe ta\u015f\u0131?” diye sordu\u011funuzu duyar gibiyim. \u00c7ok \u015fa\u015f\u0131racaks\u0131n\u0131z ama alt\u0131n \u00fcretmeye yarayan “‘felsefe ta\u015f\u0131” bir nesne de\u011fil, bir kavram! Molek\u00fcllerin birbirlerini tan\u0131mas\u0131! Yani canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, var olu\u015fun s\u0131rr\u0131; do\u011fal seleksiyon. Atomlar\u0131n, molek\u00fcllerin birbirlerini se\u00e7mesi ve ay\u0131rmas\u0131. G\u00fczeller g\u00fczeli Ay\u015fe Memed’i sever de Ahmet’e y\u00fcz vermez. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc Memed’inin yan\u0131nda mutludur, Ahmet’in de\u011fil. Memed’\u0130n yan\u0131nda kalbi ku\u015f gibi \u00e7arpar, Ahmet’in de\u011fil. Memed’le muhabbet ister g\u00f6nl\u00fc, Ahmet’le de\u011fil. “Ne alakas\u0131 var?” dedi\u011finizi duyuyorum ama a\u015fk\u0131n neyle alakas\u0131 yok ki! Birazdan konuyu anlat\u0131rken niye a\u015fktan s\u00f6z etti\u011fimi daha iyi anlayacaks\u0131n\u0131z. Zaten Prof. Mehmet Sar\u0131kaya konuyu anlamam i\u00e7in kendisi verdi bana bu \u00f6rne\u011fi. Molek\u00fcler boyutta bir \u015feyleri anlatman\u0131n zorlu\u011funu fark edip “Bu k\u0131z bu o\u011flan\u0131n elini tutmak \u0130ster de \u00f6tekinin elini tutmak istemez, niye?” deyiverdi en sonunda, ben de anlad\u0131m. Ama anlatmadan \u00f6nce hik\u00e2yeyi ba\u015ftan, yani 1984 y\u0131l\u0131ndan alaca\u011f\u0131m efendim.<\/p>\n

Prof. Sar\u0131kaya, 1984’te ABD Kaliforniya \u00dcniversitesi’nde doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7eli\u011fin yap\u0131s\u0131n\u0131 incelerken, bir bilim dergisinde deniz kabu\u011funun elektron mikroskobu alt\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ili\u015fir g\u00f6z\u00fcne. Deniz kabu\u011funun i\u00e7yap\u0131s\u0131 \u00e7eli\u011finkiyle ayn\u0131d\u0131r, tu\u011flayla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir duvara benzemektedir. Yani insano\u011flu molek\u00fcler boyutta ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmadan, do\u011fada bilinen en dayan\u0131kl\u0131 malzeme olan deniz kabu\u011funu taklit eden bir madde \u00fcretmi\u015ftir demire karbon katarak: \u00c7elik! O g\u00fcn Sar\u0131kaya, bir malzeme bilimci olarak do\u011fay\u0131 taklit ederek m\u00fckemmel malzemeler geli\u015ftirebilece\u011finin fark\u0131na var\u0131r. Biyomimelik (biyobenzetim) denen bilim dal\u0131na ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 b\u00f6ylece atar. Biyomimetik, canl\u0131lardaki protein yap\u0131lar\u0131n\u0131 nano \u00f6l\u00e7ekte (atomik veya molek\u00fcler boyutta) inceleyerek, m\u00fchendislik yoluyla bu yap\u0131lara benzer sentetik malzemeler \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir bilim dal\u0131. Sar\u0131kaya da 90’lar\u0131n sonuna kadar geyik boynuzlar\u0131, s\u00fcnger iskeletleri ve bakteriler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. 90’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda nanoteknoloji ve nano-biyo-teknolojinin y\u00fckseli\u015fi biyomimetik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da ilgiyi artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Canl\u0131 ve cans\u0131z d\u00fcnya birle\u015fti<\/em><\/strong><\/p>\n

Ancak tabiat\u0131 taklit etmenin zorluklar\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisinin yetersizlikleri bir yana, bu alanda tek bir veriye ula\u015fmak bile onlarca y\u0131l al\u0131yor. \u00d6rne\u011fin 30 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonucunda di\u015f minesinin olu\u015fumunda etkin olan 40 protein i\u00e7inden bug\u00fcne dek yaln\u0131zca bir tanesinin belirli bir b\u00f6lgesinin ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffedilmi\u015f durumda. Prof. Sar\u0131kaya 2000 y\u0131l\u0131nda \u015f\u00f6yle der kendi kendine: “Niye tabiat anay\u0131 taklit etmek yerine malzemeleri onun yapt\u0131\u011f\u0131 gibi yapmayal\u0131m?” Kendisine bu soruyu y\u00f6neltti\u011finde d\u00fcnyada “molek\u00fcler biyomimeti\u011fin” kurucusu olaca\u011f\u0131n\u0131 bilemezdi herhalde. Bu \u00e7\u0131lg\u0131n fikrini hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in iyi bir molek\u00fcler biyolog aray\u0131\u015f\u0131na girer. Prof. Candan Tamerler ile i\u015fte bu aray\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda, \u0130stanbul’a 2001’de bir kongre i\u00e7in geldi\u011finde tan\u0131\u015f\u0131r. Tamerler, o zaman i\u00e7in son derece \u00e7\u0131lg\u0131nca g\u00f6r\u00fcnen bu fikre derhal s\u0131cak bakar ve “Canl\u0131lar\u0131n yap\u0131 ta\u015f\u0131 olan proteinler milyarlarca y\u0131ld\u0131r neyi nas\u0131l yapacaklar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyorlar. Biz de proteinleri kullanabiliriz” der. \u00c7evresinde hayalperest damgas\u0131 yer ama y\u0131lmaz.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu ikilinin tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn, biyo-mimetikte ilk kez canl\u0131 d\u00fcnyayla cans\u0131z d\u00fcnya aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurulur. Ama\u00e7; az evvel s\u00f6z etti\u011fimiz gibi molek\u00fcllerin birbirini tan\u0131mas\u0131, sevmesi, tercih etmesi prensiplerine g\u00f6re her t\u00fcrl\u00fc malzemeyi \u00fcretmek. Ba\u015fta ABD’de olmak \u00fczere Nature gibi bir\u00e7ok sayg\u0131n bilim dergisinde makaleleri yay\u0131mlanan Sar\u0131kaya ve Tamerler art\u0131k bug\u00fcn g\u00fcm\u00fc\u015f, platin, mika, titanyum, safir, silika, insan di\u015fi dokular\u0131 ve alt\u0131n \u00fcretebiliyorlar. \u015eimdi neymi\u015f bu yapay evrim, molek\u00fcllerin birbirini tan\u0131mas\u0131 ve se\u00e7mesi, anlatal\u0131m.<\/p>\n

\u00d6nce bir bardak suyun i\u00e7ine k\u00fc\u00e7\u00fck alt\u0131n par\u00e7ac\u0131klar\u0131 yerle\u015ftirilir…<\/em><\/strong><\/p>\n

Alt\u0131n seven peptitler<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle bir bardak suyun i\u00e7ine (deney t\u00fcp\u00fcn\u00fcn yani) k\u00fc\u00e7\u00fck alt\u0131n par\u00e7ac\u0131klar\u0131 yerle\u015ftiriliyor. Sonra milyarlarca bakterinin ve vir\u00fcs\u00fcn bulundu\u011fu “bakteri ve vir\u00fcs k\u00fct\u00fcphanesi” dedikleri b\u00f6l\u00fcme ge\u00e7iliyor. Buradaki vir\u00fcs ve bakterilerin kendilerine has yap\u0131lar\u0131n\u0131 olu\u015fturan proteinleri toplan\u0131yor. Bu proteinlerin de peptit denen k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 al\u0131n\u0131p alt\u0131n par\u00e7ac\u0131kt\u0131 su dolu barda\u011fa at\u0131l\u0131yor. Sonra da milyarlarca peptit i\u00e7inden baz\u0131lar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 suya tercih ederek alt\u0131na yap\u0131\u015fmas\u0131 bekleniyor. Beklenen oluyor. Birka\u00e7 y\u00fcz tanesi alt\u0131n par\u00e7ac\u0131klar\u0131na gidip yerle\u015fiyor. Neden diye soruyorum. “Bir peptitin alt\u0131n\u0131 suya tercih etmesi, alt\u0131n molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn peptitin \u00fc\u00e7 boyutlu yap\u0131s\u0131na uydu\u011fu anlam\u0131na geliyor. Peptit alt\u0131n molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde kendini dengede ve rahat hissediyor. Evrimsel olarak bakarsak, alt\u0131n par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerine yap\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ortaya bir enerji \u00e7\u0131k\u0131yor ve peptit enerjik olarak dengesini sa\u011fl\u0131yor ve bu nedenle o maddeye ba\u011f\u0131ml\u0131 h\u00e2le geliyor” diye cevapl\u0131yor Tamerler. Zaten sudan ba\u015fka bir se\u00e7ene\u011fi de yok peptitin. \u0130kisinden birini se\u00e7mek zorunda, o da kendisine en uygun olan, en rahat etti\u011fi yeri se\u00e7iyor. \u0130\u015fte buna molek\u00fcl boyutunda “tan\u0131ma” deniyor. Bir anlamda hayata tutunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Peki pep-tit canl\u0131 m\u0131 ki buna karar verebiliyor? Bu soruyu da Sar\u0131kaya yan\u0131tl\u0131yor: “Biz ak\u0131ll\u0131 molek\u00fcl diyoruz. Molek\u00fcl ba\u015fka bir molek\u00fcl\u00fc tan\u0131yor ve onunla birle\u015fince bir fonksiyon, bir \u00e7\u0131kar elde ediyorsa bu ak\u0131ld\u0131r i\u015fte. Peptitler de sanki canl\u0131 gibi”. Peki, bir peptit kendini alt\u0131n\u0131n \u00fczerinde dengede hissedip hissetmedi\u011fine nas\u0131l karar veriyor? Sar\u0131kaya hemen sandalyesinden kalk\u0131p g\u00f6stererek anlatmaya ba\u015fl\u0131yor: “Diyelim ben peptitim, bu sandalye de alt\u0131n. Ben geliyorum sandalyenin oras\u0131na buras\u0131na oturuyorum ama bir t\u00fcrl\u00fc rahat edemiyorum. Benim \u00fc\u00e7 boyutlu yap\u0131ma yani v\u00fccut \u015feklime uygun de\u011fil diyelim ki bu sandalye. Diyelim \u00e7ok \u015fi\u015fman\u0131m ve s\u0131\u011fam\u0131yorum bu dar sandalyeye. \u0130\u015fte peptitler de \u00fc\u00e7 boyutlu yap\u0131lar\u0131na uygun yani ergonomik olan yap\u0131y\u0131 se\u00e7iyorlar oturmak i\u00e7in. Ya da onu b\u0131rak, bir k\u0131z bir o\u011flan\u0131n elini tutar da \u00f6tekininkini tutmaz niye? Onun gibi i\u015fte…” Bu hareketli anlat\u0131mla konuyu iyice kavr\u0131yorum. V\u00fccudumuzdaki molek\u00fcllerin birbirini aynen bu \u015fekilde tan\u0131masalar bir araya gelemeyeceklerini de \u00f6\u011freniyorum. Biyolojinin temeli bu tan\u0131ma kavram\u0131na dayan\u0131yormu\u015f.<\/p>\n

\u015eimdi gelelim alt\u0131n yapmaya…<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Denizlerdeki alt\u0131n tu\u011flalar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n

Daha sonra suda kalmay\u0131 tercih eden peptitler ay\u0131klanarak alt\u0131n\u0131 tercih edenler toplan\u0131yor. Ve vir\u00fcslerin, bakterilerin genetikleriyle oynanarak alt\u0131n\u0131 tercih eden t\u00fcrdeki peptitler \u00fcretmeleri sa\u011flan\u0131yor. \u015eimdi gelelim alt\u0131n yapmaya. Denizde, okyanuslarda, g\u00f6llerde ve \u0131rmaklarda alt\u0131n iyonlar\u0131 (atomik boyutta) bulundu\u011funu biliyoruz. Bu iyonlar alt\u0131n de\u011fil ama bir araya getirilirlerse alt\u0131n olacaklar. \u0130\u015fte ikinci a\u015fama burada ba\u015fl\u0131yor. Bir kova deniz suyu alm\u0131yor (yani iyonlar sulu ortamda deney t\u00fcp\u00fcnde bir araya getiriliyor) ve i\u00e7ine az evvel s\u00f6z etti\u011fimiz “alt\u0131n sever” peptitler b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Sonra bir bardak kahve almaya gidiyorsunuz ve d\u00f6n\u00fcyorsunuz ki ne g\u00f6resiniz, kovan\u0131n i\u00e7inde alt\u0131n par\u00e7ac\u0131klar\u0131 var! Hem de dakikalar i\u00e7inde! Ama nas\u0131l? Ya\u015fam alan\u0131 olarak alt\u0131n\u0131 tercih eden peptitler alt\u0131n iyonlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce tan\u0131yor. 3-5 dakika i\u00e7inde iyonlar\u0131 bir araya getirerek alt\u0131n molek\u00fclleri yani kendine ya\u015fayacak bir ev yap\u0131yor. T\u0131pk\u0131 tu\u011flalar\u0131 bir araya getirerek ev yapmak gibi. Sar\u0131kaya: “Bu, yapay evrimle ortaya yeni bir ak\u0131ll\u0131 biyolojik molek\u00fcl \u00e7\u0131kmas\u0131 demek. Alt\u0131n iyonuyla di\u011fer iyonlar aras\u0131ndaki fark\u0131 bilen bir yap\u0131. G\u00f6llerde, denizlerde, alt\u0131n madenlerindeki su birikintilerinde alt\u0131n iyonlar\u0131 bulunur. Alt\u0131n seven peptitler bunlar\u0131n hepsini alt\u0131na \u00e7evirebilirler” diyor. Tamerler t\u00fcm bu i\u015flemlerin oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda ve kimyasal kullanmadan yap\u0131lmas\u0131n\u0131 “\u0130\u015fte buna ye\u015fil bilim denir” s\u00f6z\u00fcyle a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Peki peptitler iyonlar\u0131 bir araya getirmeyi nereden ve nas\u0131l biliyor? Sar\u0131kaya cevap veriyor: “Evrimsel s\u00fcre\u00e7”.<\/p>\n

K\u00fcl\u00e7e alt\u0131n da yap\u0131labilir<\/em><\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

\n

Alt\u0131n t\u0131pta, sens\u00f6rlerde, nanotek-nolojide kullan\u0131lan \u00f6nemli madenlerden biri. Tamerler, alt\u0131n\u0131n makro \u00f6l\u00e7ekte de (k\u00fcl\u00e7e k\u00fcl\u00e7e) \u00fcretilebilece\u011fini ancak kendileri nano yap\u0131lar \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, nanoteknolojik par\u00e7alarda da az miktar alt\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015fimdilik makro \u00fcretime ge\u00e7mek i\u00e7in sistemlerini haz\u0131rlamaya ihtiya\u00e7 duymad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor ve ekliyor: “Ama kuyumculuk sekt\u00f6r\u00fcnden bir \u00e7al\u0131\u015fma talebi gelirse de\u011ferlendirebiliriz. \u015eimdilik montajlar\u0131nda alt\u0131n kullanan Amerikal\u0131 ve Kanadal\u0131 birka\u00e7 nanoteknoloji firmas\u0131 ile ortakl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri yap\u0131yoruz. Bir de di\u015f\u00e7ilerden \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rd\u00fck. Peptitlerimiz istenen b\u00f6lgede do\u011fal di\u015f yap\u0131s\u0131 olu\u015fturabiliyorlar ve bu di\u015f\u00e7ilik i\u00e7in bir devrim.”<\/p>\n

5-10 y\u0131l sonra \u00fczerinde “di\u015fler i\u00e7in”, “k\u0131r\u0131k kemikler i\u00e7in”, “alt\u0131n i\u00e7in”, “g\u00fcm\u00fc\u015f i\u00e7in” yazan kutularda peptitler sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrsek \u015fa\u015f\u0131rmamam\u0131z gerekiyor. Etraf\u0131m\u0131zda somon zenginleri de g\u00f6rebiliriz pek\u00e2l\u00e2. Nas\u0131l m\u0131? Sar\u0131kaya’n\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenen bir arkada\u015f\u0131 m\u00fcthi\u015f bir fikir atm\u0131\u015f ortaya: “Biliyorsun somon bal\u0131klar\u0131 bir nehirde do\u011fduktan sonra okyanuslara a\u00e7\u0131l\u0131rlar. Sonra da yumurtlamak i\u00e7in 3-4 y\u0131l sonra do\u011fduklar\u0131 nehre geri d\u00f6nerler. \u0130\u015fte bu somonlar\u0131n i\u00e7ine peptitleri yerle\u015ftirsek, okyanustaki alt\u0131n iyonlar\u0131n\u0131 alt\u0131n par\u00e7ac\u0131klar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrseler ve somonlar do\u011fduklar\u0131 nehre geri d\u00f6nd\u00fcklerinde onlar\u0131 yakalay\u0131p alt\u0131nlar\u0131 toplasak olmaz m\u0131?”<\/p>\n

(Akt\u00fcel)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n

Washington \u00dcniversitesi ve \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi’nden iki T\u00fcrk profes\u00f6r, laboratuarda biyolojik ortamda alt\u0131n par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 \u00fcretmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n

Yapay evrim denen bir y\u00f6ntemle vir\u00fcs ve bakteri proteinleri kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fma, Amerikan bilim \u00e7evrelerinde b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Alt\u0131n yapman\u0131n \u015fifresine ula\u015fman\u0131n bin y\u0131llar\u0131 bulan zahmetli yolu, ya\u015fam\u0131n s\u0131rlar\u0131ndan biri olan do\u011fal <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-14198","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilim-ve-teknoloji","odd"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14198","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14198"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14198\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}