![\"\"](\"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/dikkatbb.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
RT\u00dcK’\u00fcn ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilen Prof. Dr. Davut Dursun’un Sakarya \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi’nde yazd\u0131\u011f\u0131 makale T\u00fcrkiye’deki laikli\u011fi tepeden inme, taklit ve \u0130slama kar\u015f\u0131 olu\u015fturulmu\u015f sapk\u0131n bir ideoloji olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n
Zahid Akman’\u0131n yerine Radyo Televizyon \u00dcst Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’na se\u00e7ilen Prof. Dr. Davut Dursun, yazd\u0131\u011f\u0131 bilimsel makalelerde laiklik ve din eksenini cumhuriyetin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131ndan bu yana de\u011ferlendiren bir akademisyen.<\/p>\n
Sakarya \u00dcniversitesi \u0130lahiyet Fak\u00fcltesi’nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak yazd\u0131\u011f\u0131 bir makaledeki g\u00f6r\u00fc\u015fleri ise \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lmaya aday.<\/p>\n
Dursun, T\u00fcrkiye’deki laikli\u011fin dine m\u00fcdahale arac\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, cumhuriyeti kuranlar taraf\u0131ndan dayat\u0131lan ve ibadet d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm ayetleri kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor. Laikli\u011fin \u0130slam \u00fclkeleri i\u00e7in do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fan Dursun, laisizmin s\u00fcnni islam kar\u015f\u0131s\u0131nda “sapk\u0131n” bir ideoloji oldu\u011funu savunuyor.<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte RT\u00dcK’\u00fcn yeni Ba\u015fkan\u0131 Davut Dursun’un kaleme ald\u0131\u011f\u0131 makale…<\/strong><\/p>\n Dine m\u00fcdahale olarak laiklik <\/strong><\/p>\n Laiklik, T\u00fcrkiye’de ya\u015fayanlar\u0131n bir t\u00fcrl\u00fc \u00fczerinde uzla\u015famad\u0131klar\u0131, ortak bir tan\u0131m geli\u015ftiremedikleri siyasal ve toplumsal sistemin en hassas kurumu ve konular\u0131ndan biri. Bu kavramla y\u00fcz y\u00fcze gelmemizin tarihi fazla geriye gitmez; a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 cumhuriyet y\u00f6netimiyle birlikte g\u00fcndeme gelmi\u015f.<\/p>\n Cumhuriyet y\u00f6netimlerinin izledikleri din politikalar\u0131 “laiklik” ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f ve onun ad\u0131na hareket edilmi\u015f. Din-devlet ili\u015fkilerine yeni bir model ve yap\u0131 olu\u015fturulur, izlenen din politikalar\u0131na me\u015fruiyet kazand\u0131r\u0131l\u0131rken bu kavrama ba\u015f vurulmu\u015f, ondan yard\u0131m istenmi\u015ftir. T\u00fcrkiye’nin siyasal ve toplumsal sisteminin temelleri, ilkeleri ve hedefleri, Tek Parti y\u00f6netimi d\u00f6nemindeki devlet eliti taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f olmakl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, laiklikle hedefler de bu d\u00f6nemde konmu\u015ftur.<\/p>\n T\u00fcrkiye’deki laiklik uygulamas\u0131n\u0131 ve bunun Bat\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcleriyle ilgisini belirleyerek teorik bir modele oturtulmas\u0131n\u0131n ne kadar zor ve hatta imkans\u0131z bir \u00e7aba oldu\u011funu, bu konuyla ilgilenenler az \u00e7ok bilerler.<\/p>\n ***<\/p>\n Bu belirsizlik ve zorlu\u011fun pek \u00e7ok sebebi \u00fczerinde durulabilir; \u00f6ncelikle T\u00fcrkiye’nin tarihsel tecr\u00fcbesi ve gelenekleri laikli\u011fin ne\u015fv\u00fcnema bulabilece\u011fi uygun bir toplumsal ortam olu\u015fturmamaktad\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn rahatl\u0131kla biliyoruz ki, hi\u00e7 bir toplumsal veya siyasal kurum, i\u00e7inde do\u011fdu\u011fu toplumsal \u015fartlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir ve ancak o \u015fartlar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Di\u011fer taraftan laiklik, T\u00fcrkiye’de halk\u0131n talep ve kanaatlerini rahatl\u0131kla dile getirebilecekleri, kendi talepleri do\u011frultusunda devletin yap\u0131lanaca\u011f\u0131 bir ortamda do\u011fmu\u015f de\u011fildir; tam tersine laiklik, cumhuriyet y\u00f6netimlerinin halka ra\u011fmen yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya inen bask\u0131 ve dayatmalar\u0131 sonucunda kurulmu\u015ftur. Dayatma ve bask\u0131 sadece laiklik veya din politikalar\u0131 alan\u0131nda de\u011fil, b\u00fct\u00fcn toplumsal ve siyasal uygulamalar ve sistem alan\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n CUMHUR\u0130YET\u0130 KURAN KADROLAR<\/strong><\/p>\n Cumhuriyeti kuran kadronun bu uygulamas\u0131n\u0131 bir “toplumsal in\u015fa” projesi ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirmek ve anlamland\u0131rmak gerekir. Toplumu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yeniden in\u015fa etmeye y\u00f6nelen bir kadro ve onun ideolojisinin, toplumsal talep ve kanaatleri veri olarak almas\u0131n\u0131 ve buna g\u00f6re politikalar\u0131n\u0131 belirlemesini beklemek do\u011fru olmaz. S\u00f6z konusu kadro, her \u015feyden \u00f6nce toplumu “medenile\u015ftirmek” “millile\u015ftirmek” ve “kalk\u0131nd\u0131rmak” i\u00e7in kendini g\u00f6revli ve yetkili g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla laiklik konusunda, di\u011fer alanlarda oldu\u011fu gibi, halk\u0131n talep ve e\u011filimleri, a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir fakt\u00f6r olmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye’deki laiklik uygulamas\u0131 kendi i\u00e7inde farkl\u0131 \u00f6zellikler ve yap\u0131lar bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Tek parti d\u00f6nemindeki laiklik uygulamas\u0131yla \u00e7ok partili d\u00f6nemdeki laiklik uygulamas\u0131 aras\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar ve de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6zlenmektedir.<\/p>\n Bu sebeple laiklik konusunda herhangi bir de\u011ferlendirmede bulunacak kimse, hangi d\u00f6nemi \u00f6ne alarak \u00f6nermelerde bulundu\u011funu belirtmek zorunda kalmaktad\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc tart\u0131\u015fmalara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tek parti d\u00f6nemi laikli\u011fine \u00f6zlem duyanlar ve \u00e7ok partili d\u00f6nemdeki din h\u00fcrriyeti lehine g\u00f6zlemlenen iyile\u015ftirmelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar bulundu\u011fu gibi, bunu bask\u0131 ve totaliter bir uygulama olarak de\u011ferlendirip \u00e7ok partili d\u00f6nemdekini dahi yeterli g\u00f6rmeyenler de vard\u0131r. Bu sebeple T\u00fcrkiye’deki laiklik uygulamas\u0131 konusunda dahi uzla\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r.<\/p>\n Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda daha k\u00f6kl\u00fc ve kapsay\u0131c\u0131 bir ele\u015ftiri, T\u00fcrkiye gibi M\u00fcsl\u00fcman toplumlarda laikli\u011fin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda tart\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Esas itibariyle laiklik, H\u0131ristiyan-Bat\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131nda do\u011fmu\u015f bir modeldir; bu modelin M\u00fcsl\u00fcman toplumlar i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olup olmayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 anlaml\u0131 g\u00f6z\u00fckmektedir. Laikli\u011fin Bat\u0131daki uygulamas\u0131, anlam\u0131 ve i\u015flevleri ile T\u00fcrkiye’deki uygulamas\u0131, anlam\u0131 ve i\u015flevlerinin farkl\u0131 oldu\u011fu herkes taraf\u0131ndan g\u00f6zlemlenebilen ve kabul edilen bir durumdur.<\/p>\n T\u00dcRK\u0130YE’DEK\u0130 LA\u0130KL\u0130K<\/strong><\/p>\n Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye’nin tarihsel tecr\u00fcbesi din-devlet uzla\u015fmas\u0131 temeli \u00fczerinde geli\u015fmi\u015f olmakla beraber laikli\u011fin bir devlet ve siyaset ilkesi olarak yerle\u015ftirilmesi, esas\u0131nda bu gelenekte fazla bir de\u011fi\u015fiklik yaratmam\u0131\u015f, sadece” din-devlet uzla\u015fmas\u0131”nda ibreyi devletin lehine d\u00f6nd\u00fcrerek, dini ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yap\u0131 haline getirmi\u015ftir. T\u00fcrkiye’deki laiklikle ilgili olarak s\u00f6ylenebilecek \u00e7ok \u015fey vard\u0131r. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi laiklik kendi tarihsel tecr\u00fcbemizin ve toplumsal geleneklerimizin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131 da bir realite olarak cumhuriyet y\u00f6netimiyle birlikte tan\u0131\u015fm\u0131\u015f bulunuyor ve uzun zamand\u0131r \u00fczerinde tart\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz.<\/p>\n LA\u0130KL\u0130K FRANSA’NIN TAKL\u0130D\u0130<\/strong><\/p>\n Esas\u0131nda T\u00fcrkiye’deki laiklik uygulamas\u0131 ile Fransa’da ihtilalden sonraki geli\u015fmeler aras\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir benzerli\u011fe dikkat etmek gerekir. S\u00f6z konusu benzerlik \u015fartlar\u0131n aynili\u011finden do\u011fan bir benzerlik de\u011fil, laikli\u011fi siyasal ve toplumsal bir ilke haline getirmek isteyen idarecilerin “taklid”inden do\u011fan bir benzerliktir. Cumhuriyeti kuran ve siyasal iktidara egemen olan devrimci kadro, toplumun gerili\u011finin faturas\u0131n\u0131 kestikleri dini, kamusal alandan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle “tard” ve “tesifiye”ye y\u00f6nelmi\u015f militan bir devlet politikas\u0131 uygulam\u0131\u015flard\u0131r. Bu kadronun laiklik meyan\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir: Dini, din adamlar\u0131n\u0131n ve din kurumlar\u0131n\u0131n bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, mabetlere sayg\u0131s\u0131zl\u0131k dini e\u011fitimin yasaklanmas\u0131, ibadet yapman\u0131n zorla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0130slam dininin reforme edilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve bir “\u0130slami kilise” olu\u015fturulmas\u0131na y\u00f6nelik uygulamalar, bir “ak\u0131l dini”nin yarat\u0131lmak istenmesi, k\u00fclt\u00fcr devriminin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokulmas\u0131. (Bk. Durmu\u015f Hocao\u011flu, “Sek\u00fclarizm, Laisizm ve T\u00fcrk Laisizmi,” T\u00fcrkiye G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Say\u0131: 29, TemmuzA\u011fustos 1994.)<\/p>\n T\u00dcRK\u0130YE MODEL\u0130 TARTI\u015eMA G\u00d6T\u00dcR\u00dcR<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye’de uygulanan laikli\u011fin ger\u00e7ekten bir laik model olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr bir konudur. Her ne kadar resmi s\u00f6ylem ve metinlerde laikli\u011fin “din ve devlet ay\u0131r\u0131m\u0131” oldu\u011fu belirtiliyor ve T\u00fcrkiye’dekinin dinin ve devletin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131 oldu\u011fu iddia ediliyorsa da ger\u00e7e\u011fin b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 herkesin malumu bir durumdur. Dinin devletten ayr\u0131lmas\u0131 de\u011fil, devletin dini belli bir forma sokmas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu tav\u0131r ve tutum esas\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n reforma tabi tutulmas\u0131 ve ulusal ilke ve ama\u00e7larla uyumlu bir “milli \u0130slam”\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 \u00e7abas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Kanaatime g\u00f6re T\u00fcrkiye’deki laiklik uygulamas\u0131n\u0131n en can al\u0131c\u0131 noktas\u0131 ve bariz vasf\u0131 i\u015fte budur; yani T\u00fcrk laikli\u011fi \u0130slam\u0131 reforme eden ve ulusal bir \u0130slam olu\u015fturmaya y\u00f6nelen \u00e7abalar\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr diyebiliriz.<\/p>\n D\u0130NE M\u00dcDAHALE ED\u0130LD\u0130<\/strong><\/p>\n Cumhuriyet y\u00f6netiminin ilan\u0131n\u0131n hemen arkas\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan radikal d\u00fczenlemeler ve yenilikler \u00e7er\u00e7evesi dahilinde yap\u0131lanlar\u0131n \u00e7o\u011fu do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak dine m\u00fcdahale \u015feklinde tecelli etmi\u015ftir. \u015eer’iye ve Evkaf Vekaletinin kald\u0131r\u0131larak yerine Diyanet \u0130\u015fleri Riyasetinin kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan 3 Mart 1340 tarih ve 429 say\u0131l\u0131 kanun, Cumhuriyet y\u00f6netiminin dine ilk m\u00fcdahalesidir. Bu kanun dini “itikadat ve ibadat”dan ibaret hale getirmi\u015f, geriye kalan alanlar\u0131 ise dinden \u00e7\u0131kararak siyasal kurumlar\u0131n tekeline aktarm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet laikli\u011finin dine m\u00fcdahale oldu\u011fu zaten ilgililerce de ifade edilen bir uygulamad\u0131r. M. Kemal’in hat\u0131rat\u0131n\u0131 yazan F. R. Atay “Kemalizm asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck ve esasl\u0131 bir din reformudur… Kemalizm ibadetler d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn ayet h\u00fck\u00fcmlerini kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.” (\u00c7ankaya, \u0130stanbul 1969, s. 393.) diye yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bize g\u00f6re bu tespit do\u011frudur ve ya\u015fanan prati\u011fi a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r; yap\u0131lanlar bundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bu amaca y\u00f6nelik uygulamalar laisizmin “S\u00fcnni \u0130slam” kar\u015f\u0131s\u0131nda “sapk\u0131n” bir ideoloji ve rakip olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. (Bk. M. T\u00fcrk\u00f6ne, “T\u00fcrk Siyasetinin Eskimeyen Kilidi,” T\u00fcrkiye G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Say\u0131: 21, K\u0131\u015f 1992.) Hatta her g\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z, “Ben M\u00fcsl\u00fcman\u0131m. Allah’a ve Peygambere inan\u0131yorum. Ama toplumsal ili\u015fkilerimi, g\u00fcnl\u00fck davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131 kendi bildi\u011fim gibi ve akl\u0131mla belirlerim. Allah’\u0131n bu alanda bir dahili olamaz!” \u015feklindeki tav\u0131r ve tutumun olu\u015fmas\u0131nda laikli\u011fin, daha do\u011frusu deforme edilmi\u015f “resmi \u0130slam’\u0131n pay\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu san\u0131yorum. \u0130slam\u2019\u0131 \u00e7ok iyi bildi\u011fine kani oldu\u011fumuz \u015eemsettin G\u00fcnaltay’\u0131n \u015fu kanaatleri son derece ilgi \u00e7ekicidir.<\/p>\n “\u0130slam dini Peygamberimizin Mekke’de bulundu\u011fu s\u0131rada yapt\u0131\u011f\u0131 ahlaki telkinlerden ve bu olgunlu\u011fa varman\u0131n bir vas\u0131tas\u0131 diye tavsiye edilen vazifelerden ve ibadetlerden m\u00fcrekkeptir. Medine’de bir devlet kurulduktan sonra ba\u015fvurulan \u015eeriat kaidelerinin mahiyeti, o zamanki mahalli \u015fartlar\u0131n icab\u0131n\u0131n yerine getirilmesinden ibarettir. Bu kaidelerin bin k\u00fcs\u00fcr y\u0131l sonra ba\u015fka muhit \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan milletlerin hayat\u0131na esas olamaz” (Sebil\u00fcrre\u015fad, III-65, Kas\u0131m 1949.)<\/p>\n \u0130SLAMIN ULUSALLA\u015eTIRILMASI<\/strong><\/p>\n Di\u011fer taraftan T\u00fcrkiye’deki laikli\u011fin y\u00f6neldi\u011fi en \u00f6nemli alanlardan biri de \u0130slam\u2019\u0131n ulusalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 konusudur. Cumhuriyetin y\u00f6netici ve devlet elitine egemen olan “milliyet\u00e7ilik” ideolojisi, toplumsal hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131n\u0131n millile\u015ftirilmesini gerekli g\u00f6r\u00fcyordu. Genel \u00e7izgilerle cumhuriyetin y\u00f6netici kadrosu iki temel hedefe y\u00f6nelmi\u015f idi. Bunlardan biri “medeniyet,” di\u011feri de “milliyet\u00e7ilik”ti. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131 milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncelerin imparatorluk rejimlerini par\u00e7alamada g\u00fc\u00e7l\u00fc bir manivela olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, evrensel ve uluslar \u00fcst\u00fc de\u011ferlerin, yerini ulusal ve yerel olanlara terk etti\u011fi bir d\u00f6nem olmu\u015ftur.<\/p>\n T\u00fcrkiye’de imparatorluk \u00e7\u00f6k\u00fcnce evrensel mantalite ve de\u011ferler de toplum g\u00fcndemindeki ge\u00e7erlili\u011fini kaybetti ve yerine ulusal ve yerel olanlar ikame edilmeye ba\u015fland\u0131. Her \u015feyin millile\u015ftirildi\u011fi bir ortamda \u0130slam\u2019\u0131n evrensel ve uluslar \u00fcst\u00fc konumda tutulmas\u0131n\u0131 beklemek do\u011fru olmaz. Kald\u0131 ki, Osmanl\u0131 Devletinin sonlar\u0131na do\u011fru dinin millile\u015ftirilmesi konusunda da ciddi g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve toplum buna haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Ziya G\u00f6kalp, 1915 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 “Vatan” \u015fiirinde dindeki T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fckle ilgili ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 veriyordu. O \u015f\u00f6yle diyordu: “Bir \u00fclke ki camiinde T\u00fcrk\u00e7e ezan okunur,<\/p>\n K\u00f6yl\u00fc anlar manas\u0131n\u0131 namazdaki duan\u0131n…<\/p>\n Bir \u00fclke ki mektebinde T\u00fcrk\u00e7e Kur’an okunur,<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fcy\u00fck herkes bilir buyru\u011funu H\u00fcda’n\u0131n<\/p>\n Ey T\u00fcrko\u011flu, i\u015fte senin oras\u0131d\u0131r vatan\u0131n!”<\/p>\n T\u00dcRK\u00c7E DUA VE EZAN<\/strong><\/p>\n Z. G\u00f6kalp’\u0131n bu \u00f6zlemeleri 1930’lu y\u0131llarda ger\u00e7ekle\u015fecektir. Hutbe, ezan, kamet T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilecek, Kur’\u00e2n’\u0131n ve di\u011fer dini metinlerin T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmesi i\u00e7in ciddi \u00e7abalar i\u00e7ine girilecektir. Bu t\u00fcr tasarruflar\u0131n dine m\u00fcdahale oldu\u011fu, tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir. Esas itibariyle dine bir m\u00fcdahale anlam\u0131 ta\u015f\u0131yan laiklik dinin d\u00fcnyaya, d\u00fcnyevi alana ve \u00f6zellikle de devlet idaresine m\u00fcdahalesini \u00f6nleyen, onu siyaset ve toplum hayat\u0131ndan tamamen uzakla\u015ft\u0131rmay\u0131 ve tasfiyeyi ama\u00e7layan bir harekettir.<\/p>\n Bu durumda din, toplumsal, siyasal ve di\u011fer t\u00fcm kamu alanlar\u0131ndan \u00e7ekilerek ki\u015fisel bir yap\u0131 haline getirilmek, vicdanlara kapat\u0131lmak istenmektedir. Bu amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in de siyasal g\u00fc\u00e7 ve devletin kullan\u0131lmas\u0131 T\u00fcrkiye’deki laikli\u011fin m\u00fcmeyyiz vasf\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’de laikli\u011fin dine m\u00fcdahale etmesi, dinin kamusal alanlardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ki\u015fisel bir yap\u0131 haline getirmesinin istenmesi, dindarlara bask\u0131 uygulanmas\u0131, dini devlet g\u00fcc\u00fcne ba\u011flanmas\u0131 \u015feklinde uygulanmas\u0131n\u0131n zihinsel alt yap\u0131s\u0131nda cumhuriyet ideolojisinin ve kadrolar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve idealleri yatmaktad\u0131r.<\/p>\n BELGEL\u0130 A\u00c7IKLAMA<\/strong><\/p>\n Bununla ilgili olarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir belge sunarak yaz\u0131m\u0131 bitirmek istiyorum. Birinci bask\u0131s\u0131 1930 ikinci bask\u0131s\u0131 da 1988 (Ankara, TTK yay\u0131nlar\u0131) y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan Prof. Dr. A. Afet \u0130nan’\u0131n Medeni Bilgiler kitab\u0131nda M. Kemal’in el yaz\u0131lar\u0131yla verilmi\u015f olan metinde dinle ilgili son derece ilgi \u00e7ekici bir b\u00f6l\u00fcm mevcuttur. M. Kemal ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n din hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yans\u0131tan bu b\u00f6l\u00fcm, laiklik anlay\u0131\u015f\u0131na temel olu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n “…T\u00fcrkler Araplar\u0131n dinini kabul etmeden evvel de b\u00fcy\u00fck bir millet idi. Arap dinini kabul ettikten sonra, bu din, ne Araplar\u0131n, ne ayn\u0131 dinde bulunan Acemlerin ve ne de M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u0131n ve sairenin T\u00fcrklerle birle\u015fip bir millet te\u015fkil etmelerine hi\u00e7 bir tesir etmedi. Bilakis T\u00fcrk milletinin milli rab\u0131talar\u0131n\u0131 gev\u015fetti; milli hislerini, milli heyecanlar\u0131n\u0131 uyu\u015fturdu. Bu pek tabii idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Muhammed’in kurdu\u011fu dinin gayesi, b\u00fct\u00fcn milliyetlerin fevkinde \u015famil bir Arap milliyeti siyasetine m\u00fcncer oluyordu. Bu Arap fikri, \u00fcmmet kelimesi ile ifade olundu. Muhammed’in dinini kabul edenler, kendilerini unutma\u011fa, hayatlar\u0131n\u0131 Allah kelimesinin, her yerde y\u00fckselmesine hasr etme\u011fe mecburdurlar. Bununla beraber Allah’a kendi milli lisan\u0131yla de\u011fil, Allah’\u0131n Arap kavmine g\u00f6nderdi\u011fi Arap\u00e7a kitapla ibadet ve m\u00fcnacatta bulunacakt\u0131. Arap\u00e7a \u00f6\u011frenmedik\u00e7e, Allah’a ne dedi\u011fini bilmeyecekti. Bu vaziyet kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrk milleti bir \u00e7ok as\u0131rlar, ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeksizin, adeta bir kelimesinin manas\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi halde Kur’an’\u0131 ezberlemekten beyni sulanm\u0131\u015f haf\u0131zlara d\u00f6nd\u00fcler. Ba\u015flar\u0131na ge\u00e7ebilmi\u015f olan haris serdarlar, T\u00fcrk milletince kar\u0131\u015f\u0131k, cahil hocalar a\u011fz\u0131yla ate\u015f ve azap ile m\u00fcthi\u015f bir muamma halinde kalan din, h\u0131rs ve siyasetlerine alet ittihaz ettiler…” (Medeni Bilgiler, Ankara 1988, s. 364-368)<\/p>\n AFET \u0130NAN ALINTISI<\/strong><\/p>\n Afet \u0130nan’\u0131n kaleme al\u0131p M. Kemal’e takdim etti\u011fi ve onun kontrol\u00fcnden ge\u00e7en bu sat\u0131rlarda ifade edilen kanaatleri yarg\u0131lamak, birilerini su\u00e7lamak, k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmek gibi bir amac\u0131m\u0131z yok; yapmak istedi\u011fimiz T\u00fcrkiye’de uygulanan laikli\u011fin temellerini anlamak ve a\u00e7\u0131klamakt\u0131r.<\/p>\n Bu sat\u0131rlarda ifadesini bulan din konusundaki kanaatlerin, laikli\u011fin bir “ulusal \u0130slam” olu\u015fturma hedefine y\u00f6nelik olmas\u0131n\u0131 nispeten a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Dini Araplara mahsus bir yap\u0131 olarak kabul etmemiz durumunda onun millile\u015ftirilmesi ve T\u00fcrkle\u015ftirilmesi anlam kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n Cumhuriyet ideolojisi yabanc\u0131 yap\u0131lara kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? T\u00fcrkiye’de laikli\u011fin tek boyutlu ve kestirme bir izah\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 imkan\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Tan\u0131m\u0131ndan ba\u015flamak \u00fczere tart\u0131\u015fmalar g\u00fcndeme gelmekte, yukar\u0131lara do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a sapla saman iyice birbirine kar\u0131\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrk entelekt\u00fcelinin giderek Anglosakson etkisine girmeye ba\u015flamas\u0131ndan bu yana, laikli\u011fin yerine yeni bir kavram, “sek\u00fclerlik” kavram\u0131 tart\u0131\u015fma g\u00fcndemimize girdi ve i\u015fi i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getirdi. Konunun \u00fczerinde daha \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini san\u0131yorum. En k\u0131sa bi\u00e7imiyle T\u00fcrkiye’deki laikli\u011fin, yaz\u0131da \u00f6zetlendi\u011fi gibi, dine a\u00e7\u0131k\u00e7a bir m\u00fcdahale, dini siyasal ve toplumsal hayattan uzakla\u015ft\u0131rma, nihayet “ulusal \u0130slam”, “milli din” olu\u015fturma amac\u0131na y\u00f6nelik bir kamu politikas\u0131 olarak ifade edilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Gazeteport \/ \u00d6zel<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<\/p>\n RT\u00dcK’\u00fcn ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilen Prof. Dr. Davut Dursun’un Sakarya \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi’nde yazd\u0131\u011f\u0131 makale T\u00fcrkiye’deki laikli\u011fi tepeden inme, taklit ve \u0130slama kar\u015f\u0131 olu\u015fturulmu\u015f sapk\u0131n bir ideoloji olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n Zahid Akman’\u0131n yerine Radyo Televizyon \u00dcst Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’na se\u00e7ilen Prof. Dr. Davut Dursun, yazd\u0131\u011f\u0131 bilimsel makalelerde laiklik ve din eksenini cumhuriyetin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131ndan bu yana <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[114,115,116],"class_list":["post-11604","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","tag-davut-dursun","tag-laiklik","tag-rtuk","odd"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11604"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11604\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.korhanyilmaz.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}